گردشگری چیست؟گردشگر کیست؟

گردشگري چيست؛ گردشگر کيست؟

بارها از کلمه‌های گردشگر و گردشگری استفاده کرده‌ایم و بارها آنها را شنیده‌ایم؛ این در حالی است که شاید خیلی‌ها به درستی ندانند معنای واقعی این کلمه‌ها چیست.

طبق تعریف سازمان جهانی گردشگری، به فردی که به منظور تفریح یا حتی کسب‌و‌کار مدت زمانی بیش از 24 ساعت و کمتر از یک سال، به سرزمینی غیر از محل اقامت معمول خود می‌رود و در آنجا اقامت می‌کند، گردشگر می‌گویند. گردشگری یا توریسم هم به مسافرتی اطلاق می‌شود که به منظور تفریح و در اوقات فراغت یا با هدف کسب‌وکار انجام می‌پذیرد.

گردشگران به دلایل مختلفی مقصد سفر خود را تعیین می‌کنند؛ آب و هوای منطقه، فرهنگ، مناطق دیدنی و تاریخی، شرایط اقتصادی و... همگی تعیین‌کننده هستند.

تاریخچه گردشگری

در طول تاریخ همیشه افراد ثروتمند و متمول برای دیدن اماکن دیدنی و شاهکارهای هنری، آموختن زبانی جدید و تجربه کردن فرهنگی متفاوت، همراه با چشیدن طعم غذاهایی تازه به نقاط مختلف دنیا سفر کرده‌اند.

لغت گردشگری(tourism) از ریشه‌ای به معنای گشتن گرفته شده و با راه پیدا کردن به زبان انگلیسی به شکل امروزی تغییر شکل داده است.

طی دهه‌های اخیر نگاه دیگری نیز به گردشگر و گردشگری ایجاد شده است و آن این که گردشگری می‌تواند سبب افزایش درآمد کشورهای مقصد شود. این توجه و دقت و تامل بر این نکته، اهمیتی ویژه به مبحث گردشگری داده است. دلیل ایجاد درآمد از حوزه گردشگری هم مشخص است؛ هنگامی که جهانگردان به شهر و کشوری سفر می‌کنند، باید هزینه‌های سفر مانند محل اقامت، غذا، حمل و نقل، گردش‌ها و خریدهای خود را بپردازند. همان‌طور که مشخص است افراد به‌طور معمول به هر منطقه‌ای که سفر کنند، سوغاتی و کالاهای مخصوص آنجا را خریده و با این کار نیز سبب افزایش درآمد افراد کشور مقصد می‌شوند.

انواع گردشگری

گردشگری انواع و گونه‌های متفاوتی هم دارد. گردشگری درمانی، اکوتوریسم یا بوم گردی، گردشگری مذهبی و زیارتی، گردشگری زمستانی، گردشگری گروهی، گردشگری بازاری، گردشگری ورزشی و گردشگری تفریحی از جمله این موارد هستند.

در کنار این موارد می‌توانیم به انواع دیگر گردشگری اشاره کنیم که امروز رواج بیشتری پیدا کرده است. به عنوان نمونه مسافرت‌های ماجراجویی، کشاورزی و یا مسافرت به مناطق مصیبت‌زده به منظور کمک به افراد آن منطقه، می‌توانند از دیگر انواع سفرها باشند. خوب است بدانید، در سال‌های اخیر گردشگری فضایی هم به این فهرست اضافه شده است؛ تا از این مجرا حس سیری‌ناپذیر بشر برای سفر و کشف ناشناخته‌ها بیشتر درگیر شود.

طی سال‌های اخیر شاهد رشد چشمگیر گردشگری در نقاط مختلف جهان بوده‌ایم. برخی از گردشگران شرایط مالی بهتری داشته و در اوقات فراغت خود بیشتر به فکر سفر و مسافرت هستند. علاوه بر این موارد، تغییر زندگی کنونی بشر نیز باعث می‌شود بیشتر به فکر سفر باشند. به همین دلیل در کشورهای گردشگرپذیر، انواع مختلف امکانات و اقامتگاه‌ها از هتل‌های 5 ستاره تا کلبه‌های ساده جنگلی و اتاق‌هایی با بیش از 10 و 20 تخت ساخته شده است تا هر سلیقه‌ای بتواند در آنها آرامش یابد.

همه اینها سبب شده بازار گردشگری رونق بیشتری پیدا کند.

در هر صورت به هر دلیلی که سفر می‌کنیم و به هر کجا که می‌رویم، خوب است بدانیم این سفر، هم برای ما و هم برای میزبانان مفید و سودمند است. بنابراین بهتر است ما هم کمی بیشتر به سفر و مسافرت توجه کرده و اهمیت دهیم.

انواع خاک های استان کرمانشاه

بخش تحقيقات خاك و آب كرمانشاه

 

اهداف و روشهاي تحقيقات

       استفاده صحيح و علمي از منابع خاك و آب با كاربرد تكنيك هاي جديد علمي يكي از اساسي ترين طرق بهبود كيفيت و افزايش سطح توليدات كشاورزي است . خوشبختانه همگام با ساير پيشرفت هاي صنعتي، اقتصادي و اجتماعي كشور كه در طول سال هاي گذشته بدست آمده است،در امر توسعه و علمي نمودن كشاورزي نيز اقدامات وسيعي صورت گرفته است. در اين راستا با توجه به روند روزافزون جمعيت در جهان، كشورهاي مختلف نسبت به ايجاد مؤسسات و مراكز تحقيقاتي ، آموزشي و ترويجي در امور مختلف خاك و آب اقدام نموده اند كه از نظر مالي نيز سهم قابل توجهي از درآمد ناخالص ملي آنها به اين امر اختصاص داده ‍اند.

 در ايران با تاسيس مؤسسه خاكشناسي و حاصلخيزي و ايجاد ادارات خاكشناسي و حاصلخيزي خاك (سابق) در استان هاي مختلف كشور گام اساسي در خصوص مطالعه و تحقيق در زمينه هاي مختلف مانند بهره‍ برداري اصولي از منابع خاك ، مديريت استفاده بهينه از منابع آب ، شناسائي و طبقه بندي اراضي و استفاده بهينه از كودهاي شيميائي مختلف به منظور افزايش عملكرد كمي و بهبود كيفيت محصولات زراعي و باغي برداشته شده است. كه طبعاً بخش تحقيقات خاك و آب كرمانشاه ( اداره خاكشناسي و حاصلخيزي خاك سابق ) مستثني از اين امر نبوده و از بدو تاسيس تاكنون ( از 1346 به بعد ) طرحهاي تحقيقاتي در زمينه تغذيه گياهي (مقدار ،روش و زمان مصرف كودهاي شيميائي )، طبقه  بندي و تناسب  اراضي، تعيين نياز آبي محصولات استراتژيك استان، تاثير  دور ،عمق ، مقدار و آب آبياري و تنش ناشي از كم آبياري در مراحل مختلف رشد نباتات و  روش هاي مختلف آبياري روي محصولات زراعي و باغي اجرا نموده است كه به نتايج مطلوبي نيز دست يافته است.

 

 

      مهندس جلال قادري رئيس بخش تحقيقات خاك و آب                                                    

   در آينده نيز با توكل به خداوند قادر منان اولويت هاي تحقيقاتي خود را مانند سال هاي گذشته بر اساس مشكلات و موانع موجود بر سر راه كشاورزان به منظور افزايش عملكرد و بهبود كيفيت و ارائه راهكارهاي مناسب براي استفاده بهينه از منابع آب و خاك و كود و مديريت صحيح اراضي قرار  خواهد داد. انشااله كه اين تلاش ها، گامي در راه خود كفائي كشور و ارتقاء درآمد اقتصادي كشاورزان و قطع وابستگي به ديگر كشورها خواهد بود .

 

اهداف و وظايف بخش تحقيقات خاك و آب

 هدف

      انجام تحقيقات در زمينه مسائل مربوط به خاك و آب به منظور شناسايي و طبقه بندي خاكها و ارزيابي اراضي و بررسي و تعيين روشهاي علمي و اقتصادي بهره‌وري از منابع خاك و آب در زمينه توليد محصولات كشاورزي و هماهنگ كردن اين فعاليتها با ساير برنامه‌هاي تحقيقاتي.

 

وظايف اساسي

1- برنامه ريزي مطالعاتي و تحقيقاتي مربوط به خاك، آب و گياه در سطح استان با همكاري موسسه تحقيقات خاك وآب.

 2-انجام تحقيقات كاربردي و بنيادي در سطوح منطقه‌اي به صورت مستقل و يا مشترك با بخش ها و مراكز تحقيقاتي و دانشگاهها

3-مطالعه و بررسي خصوصيات، تشكيل و طبقه بندي خاكهاي استان  و تعيين استعداد و قابليت اراضي براي مصارف گوناگون كشاورزي و منابع طبيعي

 4-انجام تحقيقات در زمينه حاصلخيزي خاكها،‌تغذيه گياه و روشهاي مناسب جلوگيري از كاهش مواد آلي خاكها.

5-انجام تحقيقات در زمينه مواد آلاينده خاك و آب و تهيه روشهاي مناسب براي رفع آلودگي خاك و آب در استان .

6-انجام تحقيقات در زمينه روابط خاك و آب و گياه ، تعيين نيازآبي محصولات زراعي و باغي و كارآئي  روش‌هاي مختلف آبياري

 

7-انجام آزمايش‌هاي تجزيه‌هاي فيزيكي و شيميايي روي  نمونه هاي  خاك

8-انجام تجزيه‌هاي لازم بر روي نمونه‌هاي آب، كود و گياه در طرحهاي مطالعاتي و تحقيقاتي.

9-تهيه و انتشار نتايج حاصله از اجراي طرحهاي تحقيقاتي به صورت مقالات علمي و گزارش هاي  تحقيقاتي .

10-ايجاد ارتباط با سازمانها و مراكز اجرايي و توليدي كشاورزي به منظور آشنايي با مسائل موجود در زمينه مسائل خاك و آب جهت تعيين خط مشي و برنامه ريزي طرحهاي تحقيقاتي .

11-نظارت فني بر مطالعات خاكشناسي، ارزيابي اراضي و تجزيه‌هاي آزمايشگاهي نمونه‌هاي خاك، آب و گياه كه توسط بخش خصوصي انجام مي‌گيرد( بر طبق قوانين و مصوبات)

 

1 - آزمايشگاه بخش تحقيقات خاك و آب

      آزمايشگاه بخش تحقيقات خاك و آب  ( اداره خاكشناسي و حاصلخيزي خاك سابق )  در سال 1350 هجري شمسي تآسيس شد در ابتدا وظيفه اصلي ان انجام تجزيه هاي فيزيكي و شيميايي نمونه هاي خاك وآب در ارتباط با مطا لعات خاكشناسي و ارزيابي اراضي از نظر آبياري بود . ولي با استخدام نيروهاي جديد در زمينه حاصلخيزي خاك و تغذيه گياهي فعاليت هاي خودرا گسترش داده و بتدريج تجزيه هاي فيزيكي خاك و تجزيه هاي نمونه هاي گياه از نظر برسيهاي آبياري و تغذيه گياهي جهت مصرف بهينه آب  و  كود اضافه شد در طول اين سي سال با متناسب با پيشترفت تكنولوژي دستگاه ها و ابزارهاي پيشرفته ايمتناسب با نياز توسط مؤسسه تحقيقات خاك وآب خريداري و تآمين شده است .

 

 

 آزمايشگاه بخش تحقيقات خاك و اب تا قبل از سال 1377 وظيفه تجزيه نمونه هاي آب ، خاك و گياه طرحهاي تحقيقاتي محققان و اعضاي هيئت علمي بخش و مركز تحقيقات كشاورزي و مراكز آموزش كشاورزي و ساير همكاران محترم در سازمان جهاد و كشاورزي ( سازمان كشاورزي سابق )و كشاورزان محترم بر عهده داشت ولي با تآسيس آزمايشگاهاي خصوصي ( در سال 1377 ) وظيفه تجزيه هاي نمونه هاي خاك ، آب ، گياه طرحهاي تحقيقاتي بخش تحقيقات خاك و اب ، مركز تحقيقات كشاورزي و مركز اموزش كشاورزي ( ماهيدشت و سر پل ذهاب) و مركز تحقيقاتي استان هاي همجوار ( ايلام، كردستا ن ، همدان و لرستان ) به عهده دارد.

 

 2- آبياري و فيزيك خاك

فعاليت هاي آبياري در زمينه مسائل آبياري هم زمان با تشكيل بخش تحقيقات خاك و آب ( اداره خاكشناسي و حاصلخيزي خاك ) در سال 1346 آغاز گرديد. در سنوات گذشته مطالعات عمدتا روي تعيين آب مورد نياز گياهان از طريق آزمايشات لايسيمتري و مزرعه‌اي مقايسه روشهاي مختلف آبياري (سطحي و قطره‌اي) انجام گرديده است. علاوه بر تعيين نياز آبي كه همواره در راس فعاليت هاي تحقيقاتي مؤسسه تحقيقات خاك و آب و به تبع آن بخش تحقيقات خاك و آب بوده، انجام مطالعاتي نظير تعيين تبخير و تعرق پتانسيل گياه مرجع و محصولات عمده زراعي در منطقه، تعيين برنامه‌ريزي آبياري در شرايط بهينه وجود منابع آب، بررسي روابط متقابل آب و كود و بررسي اثرات كم آبياري روي مراحل مختلف رشد گياه محور فعاليتها در سال هاي اخير بوده است و اكنون تلاش مي‌شود كه گام هاي اساسي در خصوص استفاده بهينه از منابع آب برداشته شود.

 

 3- تغذيه و حاصلخيزي خاك

 بخش تحقيقات خاك و آب در زمينه تعيين نياز غذايي محصولات مهم و استراتژيك استان منجمله گندم ، جو ، ذرت ، چغندر قند ، آفتابگردان ، كلزا ، گلرنگ ، نخود و غيره ، آزمايشات بسياري را ( در حدود 150 طرح تحقيقاتي ) در زمينه هاي كاربرد منابع، ميزان و زمانهاي مختلف مصرف كودهاي شيميايي انجام داده است و اميد است كه بتوانيم با گسترش فرهنگ بهينه‍ سازي مصرف كودهاي ازته ، فسفاته و پتاسه و توليد و ترويج مصرف كودهاي حاوي عناصر كم ‍مصرف به منظور حصول به كشاورزي پايدار ، توليد مستمر با داشتن حداكثرعملكرد كمي وكيفي ، امنيت غذايي ، حفظ محيط زيست ، كاهش  هزينه‍ هاي توليد و بالاخره پاسداري از منابع آب و خاك كشور را هر چه بيشتر تو سعه دهيم .

 ما در قسمت زير با توجه نوع محصولات زراعي وباغي  مطالعاتي كه در چند سال اخير انجام و به نتايج قابل توجه رسيده است اشاره خواهيم نمود.

 

 تغذيه

گندم

  با توجه به اينكه قسمت اعظم كشت گندم در استان كرمانشاه بصورت ديم مي باشد و لي بالغ بر 25 درصد اراضي سطح زير كشت گندم به صورت آبي است كه در سال  1381 ، 72100  هكتار مي باشد.قسمت عمده فعاليت هاي در خصوص گندم در چند سال قبل و تاكنون در زمينه هاي تغذيه و آبياري بوده و بيشتر روي تاثير مقدار ،روش و نحوه مصرف كودهاي شيميائي بر عملكرد كمي و كيفي آن بوده است.

ذرت(سطح زير كشت 30000  هكتار )

   با توجه بالا بودن عملكرد اقتصادي كشت ذرت و توسعه در استان كرمانشاه نياز همه جنانبه اي در خصوص تحقيقات در زمينه هاي مختلف تغذيه و آبياري لازم و ضروري به نظر مي رسد . خوشبختانه در سنوات گذشته و در حال حال حاضر مطالعاتي انجام شده ولي نياز به تحقيقاتي بيشتري  با توجه به وصعيت خاكهاي استان كرمانشاه دارد.

چغندر قند  (سطح زير كشت 12000  هكتار )

   تغذيه اين محصول با توجه به اينكه اكثر مزارع زير كشت اين محصول در شهرستان هاي بيستون ،  صحنه ،كنگاور و اسلام آباد غرب واقع شده و خاكهاي اين مناطق عموماً داراي كمبود بعضعي از عناصر غذائي بخصوص پتاسيم ،منيزيم ،روي و بر مي باشند . متاسفانه تاكنون تحقيقات  پراكنده اي  كه توسط تعدادي از محقيقين بخش روي ازت ،فسفر ،پتاسيم و منيزيم و بر انجام شده است ،كافي نبوده است . با توجه به مشاهدات و تجزيه خاكهاي مناطق حوزه عمل كارخانه هاي بيستون و اسلام آباد غرب لزوم تحقيقات كاربردي تري در زمينه عناصر غذائي مانند پتاسيم  ، منيزيم  .بور و منگنز ضروري به نظر مي رسد. و مي بايست بيشتر روي علل كمبود اين عناصر راهكارهاي براي اين معضل  تحقيق نمود.

 

  دانه هاي روغني

كلزا

   با توجه ساسيت جديد وزارت جهاد كشاورزي  در ترويج كشت دانه هاي روغني از جمله كلزا بنابر اين لزوم تحقيقاتي در زمينه هاي مختلف از سال 1379 تحقيقاتي روي محصول همزمان با ساير مناطق انجام و به نتايج خوبي نائل شده ايم ولي نياز به تحقيقات بيشتري دارد .

 

گلرنگ

   با توجه به نوپابودن كشت گلرنگ در استان كرمانشاه و ترويج آن از جانب وزارت جهاد كشاورزي لزوم تحقيقات در زمينه هاي تغذيه ،آبياري و… ايجاب مي نمايد.

 

باغات  

      با توجه با اينكه سطح زير كشت باغات در استان كرمانشاه در سال 1381 بالغ بر 36305  هكتار و مقرر است كه تا تا پايان برنامه چهارم مي بايست به  303700 هكتار برسد متاسفانه چه در سنوات گذشته و چه در حال حاضر هيچگونه تحقيقاتي چه در زمينه تغذيه و چه در زمينه آبياري انجام نگرفته است.  بر اساس سطح زيركشت و نياز مبرم استان مي بايست روي تغذيه و آبياري باغات  اين استان راهكاري انديشيده شود كه دراين زمينه بر اساس ديدگاه سازمان جهاد كشاورزي و مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان  واهميت موضوع نامه هاي به موسسه تحقيقات خاك وآب جهت اخذ مجوز براي فعاليت تحقيقاتي ارسال شده است كه به پيوست مي باشد.

 

سبزي و صيفي

    با توجه به اينكه نزديك به 10000 هكتار از اراضي استان در حال حاضر زير كشت انواع مختلف سبزي و صيفي مي باشد ،متاسفانه به جز در قبل از انقلاب كه تحقيقات معدودي انجام شده در 30 سال اخير  با توجه سياست سازمان تحقيقات كشاورزي به اين بخش اجازه تحقيق  در روي محصولات سبزي و صيفي داده نشده است.لذا لزوم تحقيقات همه جانبه اي در زمينه هاي تغذيه ،آبياري و….ضروري به نظر مي رسد.

گلخانه

   با توجه به رشد روز افزون احداث گلخانه ها(خيار ،گوجه فرنگي، ….) در مناطق مختلف استان كرمانشاه انجام تحقيقاتي در خصوص تاثير كودهاي شيميائي از طريق سيستم آبياري قطره اي يا از روش هاي خاكي و محلول پاشي  و تعيين نياز آبياري ضروري به نظر مي رسد..

 

وضعيت حاصلخيزي خاك هاي استان كرمانشاه

    استان كرمانشاه شايد به توان گفت يكي از استان هاي مي باشد كه از و ضعيت حاصلخيزي مطلوبي بر خوردار مي باشد ولي با توجه واقع شدن در  منطق نيمه خشك از كميبود برخي از عناصر غذائي با توجه  شرايط اقليمي و استفاده بي رويه از منابع خاكي و عدم مديريت زراعي مناسب رنج مي برد. .پ هاش خاكهاي استان بين 4/7 تا 1/8 مي باشد. كربن آلي در اكثر مناطق 6/. تا 8/. درصد است ودر بيستون وروانسر حدود 1تا 2/1 درصد و بافت خاك بطور عمده سنگين و Silty Clay  يا Silty Clay Loam مي باشد. شوري  خاك اكثر مناطق كمتر از  يك دسي زيمنس بر متر است .

.از نظر تغذيه اكثر مناطق داراي مواد آلي ، فسفر متوسط ،پتاسيم در بعضي از مناطق بالا و در مناطقي كمتر از حد بحراني آن در خاك است. عنصر منيزيم در خاكهاي تحت كشت  بسياري از محصولات زراعي نظير چغندرقند و در گلخانه ها نظير خيار به صورت  يك مشكل  بحراني در آمده است . در خصوص عناصر كم مصرف يا ريزمغذي(نظير روي ،آهن ،منگنز ،بور و مس ) اكثر خاكهاي مناطق استان از كمبود اين عناصر رنج مي برند.  آب آبياري داراي كيفيت مطلوب و مقدار هدايت الكتريكي  آن معمولاً بين 500 تا 1300 ميكرو موس بر سانتيمتر است البته در مناطقي محدودي نظير روستاي شوربلاغ در روانسر و مناطق مرزي  آب هاي با شوري بالا مشاهده نيز مي شود.  . بي كربنات آب آبياري بالا ودر بيشتر موارد 2 ودر مواردي تا 4 ميلي اكي والان در ليتر مي باشد .

 

مناطق مختلف استان كرمانشاه از نظر محدوديت ها (آب ،آهك و عناصر غذائي )

رديف	شهرستان	محدوديت ها
1	قصرشيرين	آهك بالا(حدود 30درصد در لايه سطحي )،در بعضي از قسمتها شوري  بين 4-12 دسي زيمنس در متر (سومار ونفت شهر )،محدوديت شديد كمبود  عناصر كم مصرف ، كمبود منيزيم وپتاسيم
2	سرپل ذهاب	آهك بالا(حدود 30درصد در لايه سطحي )، كمبود  عناصر  كم مصرف ، كمبود منيزيم وپتاسيم
3	گيلانغرب	آهك  فوق العاده بالا(حدود 60درصد در لايه سطحي )،كمبود  شديد عناصر كم مصرف بويژه بر و كمبود منيزيم وپتاسيم
4	اسلام آباد غرب	آهك  بالا(حدود 23-20درصد در لايه سطحي )، محدوديت آب زيرزميني در 8450 هكتار ،كمبود عناصر كم مصرف و كمبود منيزيم وپتاسيم در بعضي از مناطق
5	كرمانشاه	محدوديت آهك  وآب زير زميني در سطح 60 تا 70 هزار هكتار ،كمبود عناصر كم مصرف ، منيزيم و ودر بعضي از مناطق پتاسيم
6	سنقر	محدوديت آهك و كمبود عناصر كم مصرف
7	كنگاور	محدوديت آهك  وآب زير زميني در سطح 13025هكتار ،كمبود عناصر  كم مصرف و كمبود منيزيم و  پتاسيم
8	صحنه	محدوديت آهك  وآب زير زميني در سطح 8850 هكتار ،كمبود عناصر  كم مصرف و كمبود منيزيم  و در بعضي از مناطق پتاسيم
9	روانسر	محدوديت آهك  و آب زيز زميني و كمبود عناصر كم مصرف
10	پاوه	محدوديت آهك ، عمق خاك و  كمبود عناصر كم مصرف
11	هرسين	محدوديت آهك ،كمبود شديد عناصر كم مصرف بويژه بر و كمبود  منيزيم و در بعضي از مناطق پتاسيم

 

  براي جلوگيري از كاهش حاصلخيزي خاك پيشنهاد مي شود :

1-     عدم تغيير كاربري اراضي مرغوب و حاصلخيز  بويژه در حاشيه شهر ها كه از نوع اراضي حاصلخيز  و كلاس يك اراضي مي باشد.

2-     اسفاده بهبنه از كودهاي شيميائي

3-     رعايت تناوب مناسب زراعي.

4-     برگرداندان بقاياي گياهي به منظور افزايش مواد آلي خاكهاي استان و جلوگيري از سوزاندن بقاياي گياهي در مزارع گياهي

5-     استفاده از و سائل و ادوات مناسب شخم و كشت و كار

6- استفاده از كمپوست حاصل از زباله هاي شهري به منظور افزايش حاصلخيزي و جلوگيري از آلودگي محيط زيست

 

 وضعيت خاكهاي استان كرمانشاه از نظر خاك شناسي

 

از بدو تاسيس مؤسسه خاكشناسي وحاصلخيزي خاك در سال  1346  در كرمانشاه تاكنون مطالعات كشناسي و طبقه بندي اراضي براي آبياري  منطقه غرب كشور بر عهده كارشناسان متعهد اين مؤسسه بوده است حاصل اين كار تهيه نقشه 1:250000 ارزيابي منابع وقابليت اراضي براي كل استان و انجام مطالعات خاكشناسي نيمه تفصيلي و طبقه بندي اراضي براي آبياري  در سطح 636254 هكتار از اراضي استان بوده است. نتيجه اين مطالعات در زمينه ارزيابي وقابليت اراضي تعيين تيپ ها و واحد هاي اراضي براي كل استان بوده است . براساس تتايج بدست آمده 1140000 هكتار از اراضي در تيپ اراضي كوه ، 460000 هكتار در تيپ اراضي تپه ، 162500 هكتار در تيپ اراضي فلات ها و تراس هاي فوقاني ، 318000 هكتار در تيپ اراضي دشت هاي دامنه اي ، 133000 هكتار در تيپ اراضي دشت هاي رسوبي رود خانه اي ، 9500 هكتار در تيپ اراضي دشت هاي سيلابي ، 132000 هكتار  در تيپ اراضي واريزه هاي باد بزني شكل سنگريزه دار  قرار گرفته است و110000 هكتار از اراضي به صورت تيپ هاي اراضي مختلط فلات ها  وتپه ها شناسايي گرديده است.حاصل مطالعات خاكشناسي، شناسايي چهار رده خاك انتي سول ها ، انسپتي سول ها . ورتي سول ها  و ماليسول ها و رده بندي اين خاك ها تا سطح سري و  بر اساس سيستم رده بندي آمريكايي  در كل استان  كرمانشاه بوده است. نتايج طبقه بندي اراضي براي آبياري به اين صورت بوده كه از كل اراضي مطالعه شده14840 هكتار در كلاس  I ،   280120.4هكتار در كلاس II ، 165621.9هكتار در كلاس III ، 88752.04 هكتار در كلاس IV ، 4110هكتار در كلاس V ، 55353.2 هكتار در كلاس VIو27455.4 هكتار از اراضي در كلاس هاي مختلط قرار گرفته است.

 

 

پتانسيل هاي  انجام طرح هاي تحقيقاتي در زمينه تشكيل و طبقه بندي خاك  وارزيابي اراضي  در استان كرمانشاه

   با توجه به مطالب ذكر شده در بخش قبلي ،  اولويت هاي تحقيقاتي در بخش تشكيل وطبقه بندي خاك وارزيابي اراضي را مي توان بصورت زير تقسيم بندي نمود:

 

الف – تحقيقات بنيادي

   بررسي  نحوه تشكيل ، كاني شناختي ، ميكرومورفولوژي خاك هاي استان شامل انتي سول ها ، انسپتي سول ها . ورتي سول ها، ماليسول – ها وآلفي سولها

بررسي  فاكتور هاي خاكسازي مؤثر در تشكيل خاك هاي استان.

تحقيات پايه اي بند 1و2 در مورد خاك هاي جنگلي استان.

بررسي هاي ژئواستاتيستيك در مورد انواع خصوصيت هاي خاك و كار برد آن در مطالعات خاكشناسي.

 

ب – تحقيقات كاربردي

1 – بازنگري و به روز نمودن مطالعات خاكشناسي انجام گرفته تا زمان حاضر با استفاده از روش جديد ژئو پدولوژيك وتهيه نقشه  1:25000خاك هاي استان ( لازم به ذكر است كه مطالعات خاكشناسي 364259هكتار از اراضي استان مربوط به قبل از سال 1350 بوده و  191175 هكتار از دشت هاي  استان  هنوز مطالعه نشده است)

2 - بررسي خصوصيات فيزيكو شيميايي  وحاصلخيزي سري هاي خاك استان در قالب طرح هاي مشترك با بخش هاي شيمي خاك ، فيزيك خاك ، حاصلخيزي ، بيولوژي  و فرسايش خاك.

3 – تهيه  نقشه مناطق اگرواكولوژيكي استان كه اساس ان ارزيابي تناسب كيفي  وكمي اراضي كل استان براي گيا هان زراعي وباغي استان. در قالب همكاري با ساير بخش هاي كشاورزي بااستفاده از  GIS و  در ارزيابي اراضي.

 

بادهای محلی استان کرمانشاه

با توجه به وضعیت ناهمواری‌های استان کرمانشاه و قرارگیری ارتفاعات بلند در مجاورت دشت‌های پست، وزش باد در طی شبانه‌روز رخ می‌دهد. بیشترین بادهای محلی در فصول زمستان و بهار اتفاق می‌افتد. مهم‌ترین بادهای محلی استان کرمانشاه عبارتند از:

باد غربی: باد غربی، رطوبت اقیانوس اطلس و دریای مدیترانه را منتقل کرده و مواقع بخصوصی ندارد ولی در زمستان و بهار معمولاً بیشتر می‌وزد. این باد از غرب استان می‌وزد و در تبخیر و خشکانیدن زمین مؤثر بوده و به دنبال آن، حرکت ابرهای باران‌زا شروع شده و منجر به ریزش باران می‌شود.

باد شمال: باد شمال از جریان‌های مدیترانه‌ای است که به ایران از جمله کرمانشاه می‌رسد. این باد در فصل تابستان از شمال به جنوب می‌وزد و در اعتدال آب و هوای این منطقه و کاهش گرما مؤثر است. این باد در کشاورزی اثرات مثبت به جا می‌گذارد.

باد سموم: باد سموم یا باد سام، در فصل تابستان از عربستان می‌وزد و همیشه مقداری خاک و شن همراه دارد و سبب بالا رفتن دمای سایر نقاط استان می‌شود در عین حال هنگام عبور از روی خلیج فارس، رطوبت زیادی در خود ذخیره می‌کند.

سیدمحمدعلی شوشتری مؤلف کتاب تاریخ جغرافیایی خوزستان می‌نویسد:

«...گاهی در ایام تابستان، بادهای گرم و سوزنده از طرف مغرب به عراق و ایران می‌وزد، و چون این باد نخست به ریگزارهای گرم جزیرة‌العرب می‌وزد، کسب سمیّت می‌کند و لذا آن را باد سام و یا باد سموم می‌نامند. وزش آن در آفتاب مخصوصاً در وسط روز شخص را مسموم می‌کند و هرگاه آب خنک برای شخص باد سام‌زده به دست نیاید، تلف می‌شود. این باد در صحرای لور و اراضی غربی اهواز سالی چند نفر از رهگذران را می‌کشد».

باد سیاه )سیِه وا): باد سیاه معمولاً در فصل پاییز می‌ورزد و چون باعث سرمای ناگهانی و در نتیجه خسارت به کشاورزی می‌شود، آن را باد سیاه می‌نامند.

باد زلان )چیه وا(: باد زلان در فصول زمستان و بهار می‌وزد. این باد از نوع بادهای خشک است و در نتیجه رطوبت را به طور قابل ملاحظه‌ای کاهش می‌دهد. باد زلان اثرات نامطلوبی روی کشاورزی منطقه می‌گذارد و یکی از عوامل محدودکننده و خسارت‌زا در این ناحیه است.

 

پوشش گیاهی استان کرمانشاه

ویرایش

 

 

 

موقعیت اقلیمی و اکولوژیکی استان کرمانشاه با توجه به میزان متوسط بارندگی و رطوبت نسبی، پوشش گیاهی متنوعی را در سطح استان به وجود آورده است.

پوشش گیاهی کرمانشاهان به سه دسته کلی زیر تقسیم می‌شود که نوع غالب و مشخص گیاهان این استان را تشکیل می‌دهند.

* جنگل‌ها، درختان و درختچه‌ها: اکثر نواحی کوهستانی کرمانشاه دارای جنگل‌های تُنُک می‌باشد. جنگل‌های این استان عموماً از بلوط بومی ایران تشکیل یافته و علاوه بر آن گونه‌های مختلف بلوط و گونه‌های مختلف پسته وحشی (بنه) و انواع بادام کوهی (ارژن) نیز دیده می‌شود.

برخی از درختان و درختچه‌های جنگلی استان عبارتند از:

آلبالوی وحشی (محلب، بلالوک)؛ در نواحی سردسیر و کوهستانی استان فراوان است.

انجیر؛ دارای انواع زیادی می‌باشد که به تفاوت در نواحی مختلف پراکندگی حاصل کرده است. در ساقه بعضی از آن‌ها شیرابه شیری رنگ فراوانی جریان دارد که به مصارف کائوچو می‌رسد. منشأ اصلی آن نواحی مدیترانه بوده است.

اوجا؛ در حاشیه جنگل‌ها، نواحی کوهستانی و کنار جاده‌ها می‌روید. ارتفاع درخت اوجا از 2 تا 40 متر دیده می‌شود. پوست ثانوی گیاه که به چوب پیوستگی دارد، بیشتر به مصارف درمانی می‌رسد.

بادام وحشی (ارژن)؛ در نقاط معتدل و سردسیر ایران، از جمله استان کرمانشاه می‌روید. میوه آن تلخ است ولی مغز شیرین شده آن را با کشمش، گندم برشته و پسته وحشی مخلوط کرده به عنوان آجیل مصرف می‌کنند.

بلوط یا سلطان جنگل؛ در مناطق معتدل از جمله استان کرمانشاه می‌روید. درختی است با شکوه و بلند، به طول 35-40 متر که 500-2000 سال عمر می‌کند.

بید؛ درختی است سایه‌دار و بی‌میوه. شاخه‌هایش راست و بلند، برگ‌هایش دراز و ساده که در نقاط معتدل، مرطوب و در کنار نهرها می‌روید.

پسته وحشی یا بنه؛ در ایران سه گونه است و هر سه گونه، از درختان کوچک و میانه مناطق نیم خشک کشور به‌شمار می‌روند. شناسایی گونه‌های مختلف بنه معمولاً از روی تعداد و شکل برگچه‌ها و درشتی میوه آن‌ها صورت می‌گیرد.

تمشک؛ درختچه‌ای است که به حالت وحشی در جنگل‌ها و نواحی معتدل کرمانشاه می‌روید.

چنار؛ درختی بزرگ، زیبا، زینتی و دارای تنه‌ای است که پوست آن به‌صورت قطعات نامنظم می‌ریزد. درخت چنار در ارتفاعات 1500-2500 متری و در غالب مناطق، از جمله منطقه کرمانشاه می‌روید.

زبان گنجشک یا ون؛ درختی است زیبا به ارتفاع 15 تا 20 متر و دارای شاخه‌های انبوه که در جنگل‌های شمال ایران و همچنین کرمانشاه می‌روید.

صنوبر؛ از جمله درختان تیره بید می‌باشد و شامل 40-50 گونه است. از دیرباز در اکثر نواحی استان کرمانشاه در کناره‌های رودخانه‌ها و چشمه‌سارها قطعات کوچکی را کشاورزان به کشت صنوبر اختصاص داده‌اند.

سرخ‌ولیک= ترشه‌ولیک= زالزالک گل؛ به شکل درختچه یا درخت کوچک با ارتفاع متوسط است.

گردو؛ درخت زیبا و باشکوهی است که ارتفاع آن به 10-30 متر می‌رسد و به ندرت به صورت درختچه است.

رودخانه های استان کرمانشاه

شخصات رود خانه هاي مهم  استان کرمانشاه 


نام رود خانه
نام حوزه آبريز
طول رود خانهKM شهرستان
قره سو
كرخه
100 كرمانشاه
مرگ
كرخه
124 كرمانشاه
راز آور
كرخه
60 كرمانشاه
گاماسياب
كرخه
20 كرمانشاه
سيمره
كرخه
45 كرمانشاه
جزمان
كرخه
20 كرمانشاه گاورود سیروان حدود 70 سنقر جامیشان کرخه حدود 40 سنقر الوند مرزی 60 سرپل ذهاب هواسان مرزی 55 سرپل ذهاب دیره مرزی 20 سرپل ذهاب گاماسیاب(پل چهر) کرخه 60 صحنه دینور حیدر آباد کرخه 30 صحنه جامیشان میانراهان کرخه 20 صحنه مریم نگار(کله جوب) کرخه 50 صحنه آبشار صحنه(دربند) کرخه 3 صحنه قره سو کرخه 65 روانسر،جوانرود و ثلاث زمکان سیروان 50 روانسر،جوانرود و ثلاث لیله سیروان 30 روانسر،جوانرود و ثلاث چم زرشک سیروان 35 روانسر،جوانرود و ثلاث سیروان سیروان 61 پاوه لیله سیروان 40 پاوه مرخیل سیروان 20 پاوه پاوه رود سیروان 30 پاوه دینور - حیدر آباد کرخه 60 هرسین کمیش - پل جاده کرخه 40 هرسین گیلانغرب الوند-مرزی 45 گیلانغرب دیره-خاتونه الوند-مرزی 64/75 گیلانغرب الوند مرزی 50 قصر شیرین کنگیر مرزی 30 قصر شیرین قوره تو مرزی 50 قصر شیرین تنگاب مرزی 20 قصر شیرین کنکا کوش مرزی 60 قصر شیرین زمکان سیروان 160 اسلام آباد و دالاهو راوند کرخه 140 اسلام آباد و دالاهو

ورود توده های هوا به کرمانشاه

وضعیت کنونی آب و هوا در جهان

انشمندان برتر جهان معتقدند در پی ادامه انتشار دی اکسید کربن با شدت کنونی توسط بشر، آب و هوای جهان وارد حالتی غیر قابل پیش بینی می‌شود

که پیامدهای ناشناخته‌ای را به دنبال خواهد داشتتقریبا تمامی محققان برجسته‌ای که در تحلیل موشکافانه نظریات تخصصی خود درباره تغییرات جوی مشارکت داشته‌اند بر این باورند سطوح بالای گازهای گلخانه‌ای منجر به تغییر حالتی اساسی در سیستم آب و هوایی جهان خواهد شد، نقطه اوجی که پیامدهایی کاملا ناشناخته به دنبال خواهد شد.

به گزارش خبرگزاری مهر، گروهی از محققان دانشگاه کارنگی ملون از 14 دانشمند متخصص مطالعات آب و هوایی پرسیدند که در صورت ادامه یافتن گرمای جهان بر اساس سناریوهای وحشتناکی که توسط هیئت بین دولتی تغییرات آب و هوایی یا IPCC اعلام شده است، احتمال فرا رسیدن این نقطه اوج قبل از سال 2200  وجود خواهد داشت یا نه؟ 9 نفر از 14 نفر اعلام کردند شانس به اوج رسیدن تغییرات جوی منطبق با این سناریوها تا سال 2200 در حدود 90 درصد است و تنها یکی از دانشمندان این احتمال را 50 - 50 اعلام کرد.

هشدارهای جهانی IPCC می‌گوید با سرعت کنونی میزان انتشار دی اکسید کربن در زمین، جهان در مسیر ورود به محدوده خطرناکی از افزایش تغییرات شدید جوی است.

این تحقیق توسط تیمی به رهبری "کارنگر مورگان" از دانشگاه کارنگی ملون با هدف ارزیابی میزان اتفاق نظر دانشمندان علوم جوی درباره عدم قطعیت و اطمینان از برخی از پیش بینی‌هایی که درباره آینده زمین ارائه شده انجام گرفته است.

یکی از سئوالها درباره احتمال تغییر حالت بنیانی در سیستم آب و هوایی زمین با پیامدهای جهانی طولانی مدت بود. از دانشمندان پرسیده شد آیا معتقدند بر اساس سه سناریوی مختلفی که از تغییرات جوی (افزایش بالا یا متوسط یا کم دمای هوای زمین) ارائه شده، چنین تغییر اساسی طی 200 سال آینده رخ خواهد داد؟ سئوالی که 13 نفر از 14 دانشمند با آن موافق بودند و احتمال وقوع آن را بالاتر از 50 درصد و 1 نفر احتمال آن را 75 درصد یا بیشتر اعلام کردند.

"میلس آلن" یکی از محققان تحقیقات آب و هوایی در دانشگاه آکسفورد که در میان دانشمندان مصاحبه شونده قرار داشت معتقد است تغییرات بنیادی در وضعیت سیستم آب و هوایی، دورانی ناشناخته به همراه پی آمدهای غیر قابل پیش بینی برای زمین و ساکنانش به وجود خواهد آورد.

تمامی دانشمندان بر سر این موضوع که در قرنهای آینده انسان شاهد چنان افزایش حرارتی خواهد بود که طی 10 هزار سال پیش با آن مواجه نشده است، اتفاق نظر دارند.

افزایش میزان انتشار دی اکسید کربن طی سالهای آینده در تعیین نوع آب و هوایی که 200 سال دیگر منزلگاه بشر خواهد بود از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. انتظار می‌رود سطوح کنونی دی اکسید کربن که در حدود 380 واحد بر میلیون است در صورتی که اقدامی برای کنترل انتشار گازهای گلخانه‌ای صورت نگیرد به هزار واحد بر میلیون نیز برسد.

به گفته آلن، انسان به خوبی توانایی این را دارد که میزان انتشار دی اکسید کربن را به چنین حدی برساند، در واقع رسیدن به هزار واحد بر میلیون در سال 2200 در صورتی که تا 20 سال آینده تصمیمهای جدی برای کنترل این روند اتخاذ نشود تقریبا اجتناب ناپذیر است.

علاعم پیش بینی زلزله

تايج علمي درباره پيش بيني زلزله

جام جم آنلاين: گزارشات وقوع یک زلزله حتمی در کلانشهر تهران در روزهای اخیر موجب نگرانی بیش از پیش مردم شده است.به همین علت گزارشی درباره چگونگی وقوع زلزله و اینکه آیا می توان زلزله را پیش بینی کرد یا خیر؟ در زیر می آید.

به گزارش مهر ، زمین لرزه یا زلزله به حرکات ناگهانی و سریع پوسته زمین گفته می شود. این حرکات ناشی از آزادسازی انرژی در یک نقطه داخلی زمین است که به آن کانون زلزله می گویند. از کانون زلزله یکسری امواج ارتجاعی با عنوان «امواج زمین لرزه ای» در تمام جهت ها حتی به بخش های داخلی تر زمین گسیل می شوند. به مناطقی از سطح زمین که در خط عمودی کانون زلزله قرار دارند نقطه ظهور و انتشار زمین لرزه در سطح زمین گفته می شود. در این مناطق بیشترین شدت زلزله به ثبت می رسد.

هر روز در روی زمین هزاران زمین لرزه رخ می دهد در حالی که تنها چند دهم این لرزه ها برای جمعیت زمین قابل درکند و بیشتر این زمین لرزه های قابل درک منجر به بروز هیچ خسارت و جانی و مالی نمی شوند. دوره متوسط یک زمین لرزه زیر 30 ثانیه است اما برای زلزله های شدیدتر این زمان می تواند به چند دقیقه نیز برسد.

برخی از زمین لرزه های به خصوص بسیار شدید می توانند با برخی از پدیده های طبیعی مثل رعد و برق یا صاعقه همراه شوند و تغییرات ناگهانی در میدان مغناطیسی و الکتریکی ایجاد کنند.همچنین می توانند منجر به عصبی شدن حیوانات ، تغییر سطح آب های زیرزمینی و آبهای ساحلی و فعالیت آتشفشانی شوند.

تمام این موارد بارها توسط شاهدان عینی دیده شده و از دیدگاه علمی نیز به تائید رسیده اند اما با وجود این نمی توانند استانداردهای دقیقی را برای پیش بینی زلزله ارائه کنند.

پیش بینی زلزله

از قرن نوزدهم مطالعات زیادی در بررسی ارتباط میان تغییرات ارتفاع سطح آبها، بررسی نیروی گرانش محلی و انتشار گاز رادون برای پیش بینی زلزله انجام شده است اما متاسفانه تاکنون شناخت بشر برای پردازش و ارائه مدلهایی که بتوانند علائم مفیدی را برای انجام پیش بینی دقیق و موثر زمان، محل وقوع و شدت یک زلزله نشان دهند کافی نبوده است.

پیش بینی با گاز رادون 

رادون یک گاز نجیب است که با دیگر عناصر و ترکیبات شیمیایی ترکیب نمی شود. بخش اعظم این گاز در داخل سنگ های زمین باقی می ماند. در صورت بروز حرکات ناگهانی سنگ ها (برای مثال در مدت و یا بلافاصله قبل از بروز یک زلزله) این گاز از عمق زمین خارج شده و به سطح می رسد. به این ترتیب با اندازه گیری میزان تجمع این گاز در یک منطقه خاص از چند ساعت قبل امکان پیش بینی یک زلزله وجود دارد.
 
«زلزله هایچنگ» در منطقه «لائوینگ» چین که چهارم فوریه 1975 رخ داد از نظر تاریخی اولین و تنها زمین لرزه پیش بینی شده است اما در این مورد علائم انتشار گاز رادون آنچنان شدید و منظم بود که جای هیچ تردیدی را برای وقوع یک زلزله باقی نمی گذاشت.
 
در حقیقت امروزه از طریق بررسی های غیرمستقیم گاز رادون 222 که از پوسته زمین ساطع می شود امکان پیش بینی زلزله و ارائه هشدارهای لازم از 6 تا 24 ساعت قبل از زمین لرزه وجود دارد. دقت این پیش بینی زمین لرزه می تواند تا شعاع  120 کیلومتر با شدت 1.8 تا 3 مگنتید تا 75 درصد و برای حوادث با شدت بالای 3 مگنتید تا 80 درصد باشد.
 
یکی از موارد چالش برانگیز پیش بینی زلزله با استفاده از انتشار گاز رادون در مورد زلزله 6 آوریل 2009 آکوئیلا در ایتالیا رخ داد.
 
براساس اخبار منتشر شده ، «جان پائولو جولیانی» تکنسین لابراتوار موسسه فیزیک ایتالیا در هفته های قبل از وقوع این زلزله فرضیه یک زمین لرزه فاجعه آمیز را مطرح کرده بود.

این درحالی است که «آنتونیو پیرسانتی» مدیر بخش لرزه شناسی تکنوفیزیک موسسه ملی ژئوفیزیک و آتشفشان شناسی ایتالیا در این خصوص اظهار داشت: این پیش بینی نمی تواند درست باشد چرا که اولا محل وقوع زلزله را سولمونا در فاصله 60 کیلومتری آکوئیلا و در تاریخ 29 مارس (به جای 6 آوریل) نشان می داد و ثانیا در کل زلزله ها را واقعا نمی توان پیش بینی کرد.
 
این زلزله شناس افزود: این چیزی که می گویند در فلان تاریخ در چند ماه یا چند سال دیگر یک زلزله رخ می دهد، تقریبا غیرممکن است. چیزی که امروز علم بشر می تواند انجام دهد ارزیابی خطرات زمین لرزه است بنابراین نمی توان گفت که در روز X در ساعت Y در منطقه Z یک زمین لرزه با شدت کم یا زیاد رخ می دهد. در واقع این کاری نیست که ما قادر باشیم انجام دهیم.

زلزله در سطح زمین

•   زمین لرزه های ناشی از رویدادهای کنترل شده :

انفجارهای نظامی و صنعتی، همچنین آمدو شد و یا فعالیت‌های ساختمانی نیز لرزه‌هایی را ایجاد می‌نمایند که شدت، زمان وقوع و محل آنها قابل پیشبینی است . این نوع لرزه‌ها به نام لرزه‌های ناشی از رویدادهای کنترل شده موسوم اند.

 مفاهیم زلزله:

 موج های لرزه ای:

بطور کلی پس از اینکه در داخل زمین زلزله ای به وجود آمد و انرژی زمین آزاد شد، این انرژی آزاد شده به صورت امواج ارتعاشی در کلیه جهات منتشر می شوند و انرژی زلزله را با خود منتقل می نمایند. امواج زمین لرزه با توجه به حرکتشان در داخل یا سطح زمین به دو دسته "امواج داخلی یا پیکری" و "امواج سطحی" تقسیم می شوند.

امواج سطحی بیشترین انرژی ناشی از لرزه های کم عمق را دارا بوده و عامل اصلی خرابی های ناشی از زمین لرزه بخصوص در مناطق مسکونی می باشند. این گروه از امواج پس از تداخل موجهای داخلی در امتداد حدفاصلها، شروع به ارتعاش کرده و عمق نفوذ محدودی دارند، از این رو همواره در نزدیکی سطح های ناپیوستگی متمرکز می شوند. بدین جهت در محیطهای همگن و محیط های نامحلول موجهای سطحی نخواهیم داشت. این امواج به نامهای موجهای محدود شده و یا موجهای هدایت شده نیز معروفند و خود به گروههای مختلفی چون "موج لاو" و  "امواج ریلی"  تفکیک می گردند.

امواج داخلی یا پیکری دسته دیگری از امواج لرزه ای هستند که در درون زمین حرکت کرده و در تمامی جهات منتشر می شوند و با سرعتی بیش از موجهای سطحی حرکت می نمایند. امواج داخلی نیز به دو گروه امواج طولی یا اولیه و امواج عرضی یا ثانویه قابل تقسیم هستند.

این امواج توسط ویژگیهایی چون سرعت، دامنه، طول موج، دوره تناوب و فرکانس از یکدیگر تمییز داده می شوند.

 انواع موج درونی (Body Wave) :

1- امواج تراکمی P یا اولیه (Primary Waves) :

امواج تراکمی از همه محیطهایی که توان تحمل فشار را دارند از جمله گازها و مایعات عبور می کنند. ذراتی که تحت تاثیر موج P قرار می گیرند در جهت انتشار موج به جلو یا عقب نوسان می کنند. در صورتی که بخشی از یک فنر را جمع کرده و به طور ناگهانی رها کنیم، فشردگی تمام طول فنر را طی خواهد کرد تا به انتهای آن برسد. در این مثال فنر در راستای حرکت موج به ارتعاش درآمده است که بسیار شبیه به نحوه انتشار امواج P است. دلیل نامگذاری این امواج به نام امواج اولیه سرعت بالای این امواج می باشد، چرا که اولین موجی که از زلزله احساس می شود امواج P هستند. این امواج با وجود سرعت بالای انتقال، چون بسیار سریعتر از سایر امواج دیگر میرا می شوند باعث ایجاد خرابی زیادی در زلزله ها نمی شوند.

 

2- امواج برشی S یا عرضی (Shear Waves or Secondary waves) :

این امواج تنها در محیط هایی که می توانند در برابر تغییر شکل جانبی مقاومت کنند - مانند محیط های جامد - منتشر می گردند. این امواج در مایعات و گازها نمی توانند منتقل شوند. در صورتی که یک طناب را به دیواری متصل کرده و سر دیگر آن را در دست گرفته و به صورت قائم حرکت دهیم، در طناب موجی ایجاد می شود شبیه امواج S می باشد. در این امواج ارتعاش ذرات محیط عمود بر جهت حرکت موج می باشد (همانطورکه در مثال طناب دیده می شود، موج در امتداد طول طناب حرکت می کند در حالی که ذرات طناب در جهت عمود بر طول طناب ارتعاش می کنند).

 

 امواج سطحی (Surface Waves) :

1- امواج رایلی LR - Rayleigh Waves :

این امواج به نحو خاصی حرکت می کنند. بدین ترتیب که حرکت ذرات در امتداد مدارهای دایره ای (یا بیضوی) صورت می گیرد. درست مانند حرکت امواج در سطح اقیانوس البته جهت حرکت دایره ها برخلاف حرکت امواج اقیانوس است به عبارتی حرکات ذرات سنگ، مدار بیضوی پسگرد را در صفحه قائمی به طرف منشاء زمین لرزه طی می کنند.

 

2 - امواج لاو LQ - Love Waves :

حرکت زمین توسط موج لاو، تقریبا شبیه موج S است با این تفاوت که ذرات ماده به موازات سطح زمین و در جهت عمود بر انتشار موج حرکت کرده و ذرات در صفحه قائم حرکت ندارند. انتشار این امواج مانند تکانهایی است که بر اثر حرکت طناب به سمت چپ یا راست ایجاد می شود. موجهای لاو قدری سریعتر از امواج رایلی حرکت کرده و زودتر بر روی لرزه نگاشت ظاهر می شوند.

 

 گسله

گسلها شکستگیهایی در پوسته زمین هستند که در طول آنها تغییر شکلهای قابل توجهی ایجاد شده است. بدین مفهوم که زلزله های پیشین، باعث ایجاد این شکستگیها و جابجائی ها گردیده است. گاهی اوقات گسلهای کوچک در ترانشه های جاده، جائی که لایه های رسوبی چند متر جابجا شده اند، قابل تشخیص هستند. گسلهایی در این مقیاس و اندازه معمولا بصورت تک گسیختگی جدا اتفاق می­افتد. در مقابل گسلهای بزرگ، شامل چندین صفحه گسل درگیر می­باشند مانند گسل شمال تهران و گسل شمال تبریز. این منطقه های گسله، می­توانند چندین کیلومتر پهنا داشته باشند و معمولا از روی عکسهای هوایی راحت تر قابل تشخیص هستند تا سطح زمین. بر اساس جهت جابجایی گسلها,گسلهای امتداد لغز و گسلهای شیب لغز تعریف می­شوند.

 

 خطرات ناشی از یک زلزله:

عواملی که در یک زلزله باعث ایجاد خسارت میگردند عبارتند از:

1-    نیروهای درونی شدید ایجاد شده بر اثر جنبش شدید زمین

2-    آتش سوزی های ناشی از زمین لرزه

3-    تغییر در خواص فیزیکی خاکها ( نشستها، پدیده آبگونگی و ... )

4-    بر اثر جابجائی مستقیم گسلها در محل ساخت سازه ها

5-    بواسطه زمین لغزشها ( زمین لغزش عبارتست از فروریزش دامنه شیبها )

6-    بواسطه موجهای بلند ایجاد شده توسط زلزله در دریاها ( آبرانش )

 

 اندازه گیری زمین لرزه:

برای آگاهی از میزان تاثیر هر پدیده لازم است تا بتوانیم به نحوی آن را بصورت کمی بیان کنیم. برای کمی کردن اندازه زلزله، از دو رهیافت مختلف استفاده می­شود؛ یک رهیافت بر اساس اندازه گیری دستگاهی (بزرگای زلزله) و دیگری بواسطه تاثیر پذیری دست سازهای بشر از زلزله (شدت زلزله). شدت زلزله در هر مکان متفاوت است و با دور شدن از کانون زلزله کم می شود، در حالی که بزرگای زلزله همواره ثابت است و ربطی به دور شدن از کانون ندارد (چرا که با کل انرژی آزاد شده مربوط است).

مخاطرات طبیعی

طبق تعريف " گردش عمومي هوا بر اثر يكنواخت نبودن پراكندگي تابش خورشيد در روي زمين پديد مي‌آيد و هدف نهايي آن يكنواخت كردن اين پراكندگي است . پراكندگي فشار در سطح زمين يكنواخت نيست و همين امر باعث جابجايي مراكز پر فشار و كم فشار ميشود . اين جابجايي هوا را باد مي‌گويند . بادها به 3 دسته تقسيم مي شوند : 1) محلي 2) منطقه‌اي 3) سياره‌اي



بادهاي سياره‌اي گردش عمومي هوا را به وجود مي‌آورند ، چرا ؟

زيرا عامل اصلي ايجاد بادهاي سياره‌اي نابرابري توزيع انرژي تابشي خورشيد در سطح زمين است .


در كل مي‌توان مدل سه سلولي را كه يكي از مدل‌هاي گردش عمومي جو است به شكل زير خلاصه كرد :


1 ) سلول هدلي : عرض‌هاي جغرافيايي منطقه حاره ، يعني از استوا تا عرض‌هاي 30 درجه شمالي و جنوبي را در بر گرفته كه بادهاي تجارتي در آن جريان دارند . بادهاي تجارتي : بادهايي هستند كه در منطقه حاره از مراكز پر فشار جنب حاره به كمربند همگرايي حاره‌اي ( خطي كه بادهاي بسامان در امتداد آن به هم مي‌رسند ) مي‌وزند .
دليل كامل نبودن سلول هدلي : تنها نيروي گراديان فشار را در نظر گرفته و فقط در مورد زمين صاف و ثابت صادق است .

2 ) سلول فرل : عرضهاي ميانه از30 تا 60 درجه در هر نيمكره را در بر گرفته ، بادهاي غربي در آن جريان دارند .
3 ) سلول قطبي : به علت مراكز پر فشار قطبي و كم فشار جنب قطبي بوجود مي‌آيند .

حركت هوايي كه به قطب صعود مي‌كند ، به شكل باد غربي ( westerlies ) است .
حركت هوايي كه به استوا نزول مي‌كند ، به شكل بادهاي شرقي ، شمالي و جنوبي در مناطق حاره‌اي است .
صعود هوا در استوا و نزول آن در قطب باعث مي‌شود كه در سطح زمين در استوا مركز كم فشار و در قطب‌ها مركز پر فشار داشته باشيم .
پس با توجه به گفته‌هاي بالا فهميديم : سيستم جهاني بادها كه گرماي هوا را از استوا ( جايي كه گرماي خورشيد بيشترين مقدار خود را دارد ) به عرضهاي جغرافيايي بالاتر انتقال مي‌دهد را گردش عمومي هوا مي‌گويند . "







مدل گردش عمومي جو : طرح سه سلولي





هرچند كه با تغيير زاويه تابش نور خورشيد بر سطح سياره زمين ، دماي محيط تغيير مي‌كند ولي ما نبايد فراموش كنيم كه محور حركت وضعي ( دوران ) زمين كج است ، يعني عمود بر صفحه‌اي نيست كه بر روي آن به دور خورشيد مي‌چرخد .

الودگی دریای خزر وخلیج فارس

خزر، خلیج فارس و دریای عمان سخت آلوده‌اند؛ نقش ایران و دیگران

محیط زیست > آلودگی- همشهری آنلاین:
معاون محیط زیست دریایی سازمان محیط زیست با ارائه آمارهای متعدد به بررسی سهم ایران و دیگری کشورها در آلودگی دریای خزر، خلیج فارس و دریای عمان پرداخت.

به گزارش مهر، عبد الرضا کرباسی در نشستی خبری با اشاره به اینکه دریای خزر یک محیط بسته است و قدرت خودپالایی کمی دارد، گفت: نزدیک به 75 در صد از کل آلودگی‌هایی که وارد دریای خزر می‌شود به عهده کشور روسیه است.

وی با بیان اینکه آلودگی‌های دریای خزر شامل مواد نفتی،‌آفت کش‌ها ، سوم کشاورزی ،‌عناصر سنگین و فاضلاب می‌شود، افزود: سهم ایران در آلودگی دریای خزر 12 در صد است که عمدتاً شامل تخلیه فاضلاب انسانی به محیط دریای خزر می‌شود.
ایران مقام اول در تخلیه فاضلاب انسانی به دریای خزر دارد.

وی جمعیت ساحل نشین خزر در کشور ایران را 7 میلون نفر عنوان کرد و گفت: ایران در تخلیه فاضلاب انسانی به دریای خزر مقام اول را دارد.

معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: 400 میلیون متر مکعب فاضلاب در شمال کشور تولید می‌شود که فقط 40 در صد از آن به سختی تصفیه می‌شود و 60 در صد مابقی از طریق رودخانه‌ها و به صورت غیر مستقیم وارد دریای خزر می‌شود.

عبدالرضا کرباسی شناگاه‌های دریای خزر را آلوده به مواد میکروبی دانست و گفت: تخلیه فاضلاب‌های انسانی عامل اصلی این آلودگی می باشد و سلامت شناگران را در سواحل خزر مورد تهدید است.

وی با اشاره به مصوبه تجهیز جوامع بالای 30 هزار نفر به سیستم تصفیه فاضلاب خانگی ،‌گفت: وزارت نیرو به دلیل مشکلات مالی در انجام وظایف قانونی خود موفق نبوده است.

به گفته معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست 13 در صد از آلودگی دریای خزر به عهده کشور‌های آذربایجان،‌ ترکمنستان و قزاقستان است.

وی ادامه داد: کشور قزاقستان کمترین سهم در تولید آلودگی دریای خزر را دارد که جمعیت ساحل نشینی در این کشور وجود ندارد.

کرباسی کشور آذربایجان را با سهم کم آلودگی در دریای خزر یکی از مشکل ساز‌ترین کشور‌های این حوزه خواند و گفت: چاه‌های نفت این کشور از تکنولوژی قدیمی استفاده می‌شود و مرتباً با چالش و شکستگی در انتقال مواجه است.

وی ادامه داد: آلودگی نفتی در دریای خزر ناشی از کشور آذربایجان بر اساس جریان‌ها دریایی به سمت ایران کشیده می‌شود.
معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست با اعلام اینکه در سال گذشته 26 تن گلوله نفتی از سواحل گیلان جمع‌آوری شده است که مربوط به کشور آذربایجان است.

وی ادامه داد: گلوله‌های نفتی جمع آوری شده برای انگشت نگاری به وزارت نفت داده شده تا مطالبه خسارت زیست محیطی از کشور آذربایجان شود که بعد از گذشت 8 ماه تاکنون وزارت نفت اقدامی انجام نداده است.

کاهش ذخایر ماهیان خاویار در دریای خزر

کرباسی در ادامه به بهره برداری بی‌رویه از ذخایر آبزی در دریای خزر از سوی کشور‌های تازه استقلال یافته اشاره کرد و گفت: هم اکنون ماهیان خاویاری دریای خزر در معرض انقراض قرار گرفته است.

وی همچنین از کاهش جمعیت فک خزر به دلیل بهره برداری بی‌رویه کشور های حاشیه خزر خبر داد و گفت: جمعیت این گونه از یک میلیون قلاده به یک صد هزار رسیده است.

معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست از ثبت 400 نوع انگل در ماهیان دریای خزر خبر داد و گفت: منابع شیلاتی به دلیل ورود فاضلاب‌ها و آلودگی میکروبی ناشی از آن در دریای خزر با تهدید روبه رو کرده است.

عبد‌الرضا کرباسی از تدوین استاندارد تخلیه فاضلاب به دریای خزر، دستور العمل استفاده از مواد پراکنده ساز نفتی و دستور‌العمل امداد و نجات پستانداران دریایی خبر داد و گفت: این دستور العمل‌های در مرحله تصویب کمیسیون دولت است.

کوتاهی وزارت نفت در پایش زیست محیطی خلیج فارس و دریای عمان

معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه بیش از 1000 گونه در خلیج فارس و دریای عمان وجود دارد،‌گفت: 8 در صد از آبسنگ‌های دنیا در خلیج فارس و دریای عمان است.آلودگی نفتی را یکی از معضلات خلیج فارس دانست و گفت: یک میلون و 200 هزار بشکه نفت وارد خلیج فارس می‌شود.

علل الودگی هوا

منابع انتشار آلاینده ها
خدمات حمل و نقل عمومی
نیروگاههای ترموالکتریک
صنایع
مصارف خانگی
کشاورزی و شیلات

 کشاورزی و شیلات مهمترین منابع انتشار منوکسیدکربن، هیدروکربورها، اکسید نیتروژن و ذرات معلق هستند درحالی که صنایع و نیروگاههای ترموالکتریک مسئولان اصلی انتشار دی اکسید گوگرد به شمار می‌روند. زمانی که این مواد در اتمسفر منتشر می‌شوند مواد سمی‌با جریان هوا به مناطق دورتر حداکثر تا فاصله هزار کیلومتر منتقل می‌شوند.

فلزات سنگین
فلزات سنگین نیز از دیگر مواد سمی‌هستند که می‌توانند به شدت منجر به آلوده شدن هوا شوند. این فلزات عبارتند از: کادمیم (Cd)، سرب (Pb) و جیوه (Hg)

 

اثرات آلودگی هوا بر روی سلامت شهروندان
نتایج نامطلوب آلودگی هوا بر روی سلامت شهروندان پس از چند موردی که در نیمه اول قرن گذشته به ثبت رسیدند به شدت مورد ملاحظه قرار گرفتند. از این موارد می‌تواند به آلودگی بسیار وخیم سال 1952 لندن اشاره کرد که در ادامه آن بیش از چهار هزار مورد مرگ و بیش از دو هزار مورد بستری در بیمارستان به دلیل بیماریهای دستگاه تنفسی به ثبت رسید.
در این آلودگی بزرگ، ذرات گرد و غبار و اکسید گوگرد مهمترین مواد آلاینده بودند اما امروز تمرکز این مواد در جو بسیار پایین آماده است. اما این مواد همچنان می‌توانند برای سلامت جمعیت نگران کننده باشند.

در دو فصل تابستان و زمستان گازهایی که از اگزوز خودروها منتشر می‌شوند (منوکسید کربن، دی اکسید نیتروژن، سرب، بنزن، ذرات گرد و غباری که از خودروها روی آسفالت را می‌پوشانند) همراه با آلاینده هایی که از رسوبات صنعتی تولید می‌شوند به شدت سلامت عمومی‌را به خطر می‌اندازند

الودکی هوا

آلودگی هوا و رسیدن آن به سطوح بحرانی پدیده ای نگران کننده است که سلامت شهروندان را به خطر می‌اندازد. به همین علت جامعه جهانی در تلاش برای مبارزه با این پدیده از طریق اجرای راهکارهای بلندمدت و مقابله در موقعیتهای فوق العاده است.
این روزها شهر تهران همچون سالهای گذشته با افزایش سطح آلودگی هوا مواجه شده است. این پدیده بحرانی در سالهای اخیر در اوج تابستان و بسیاری از روزهای پاییز و زمستان پایتخت ایران را درگیر می‌کند. آلودگی هوا یا آلودگی جوی اصطلاحی است که تمام عوامل فیزیکی، شیمیایی و زیستی را در بر می‌گیرد که ویژگیهای طبیعی جو (اتمسفر) را تغییر می‌دهند.

مهمترین آلاینده های جوی
منوکسید کربن (CO)اکسید نیتروژن (Nox)اکسید گوگرد (SOx)هیدروکربورها (CxHy)ذرات معلق (PTS)ازون (PTS)

برای تمام این مواد به استثنای هیدروکربورها یکسری مقرراتی وجود دارند که این مقررات محدودیتهایی را برای استانداردسازی "کیفیت هوا" ارائه می‌کنند. این محدودیتها با شرایط سلامت انطباق دارند و در صورتی که شاخصهای این مواد از سطح این استانداردها فراتر رود این آلاینده ها می‌توانند به شدت سلامت عمومی‌را در معرض خطر قرار دهند.

 

جنگل های حرا و اهمیت انها

جنگل های حرا و اهمیت انها

معرفي جنگلهاي حـرا :

حرا اين درخت شگفت انگيز( شورزي ) دريايي را زيست شناس نامی جهان به نام حكيم و فيلسوف بزرگ ايراني ابو علي سينا نام گزاري كرده . نام علمي آن :Avicennia Marina است كه در زبان محلي به آن تامر ( برگرفته از نام پا كستا ني ) و به عرف عا م حرا مي گويند. ارتفاع اين گياه شگفت انگيز به حدود 6 متر مي رسد.اين پديده در خورهاي كنار دريا (پستي هاي كم شيبي كه همگا م مد آب دريا آنجا را فرا مي گيرد) به وفور مي رويد و به خوبي رشد مي كند . درختان حرا اكوسيستمي ما ندآبي از اجتماعات ساحلي مناطق حاره هستند كه مانگرو نيز به آنها اطلاق مي‌شود . در هنگام مـد تنها تاج درختان بالاتر از آب شور دريا ديده مي‌شود. و بقيه اندامهاي درختان در زير آب از ديد پنهان است فقط به هنگام جزر مي‌توان قسمتهاي زير تاج ، ساقه و ريشه هاي تنفسي درختان را ديد . جنگلهاي مانگرو به خوبي قادرند در آب شور رشد كنند . مانگروها گياهان گلدار خشكي‌زي هستند كه به علت عدم توانايي در رقابت با ساير گياهان در خشكي دوباره به سوي دريا روي آورده اند و با تحمل شرايط دشوار زيستي حدفاصل دريا و خشكي بلامنازع در اين منطقه چيره شده اند . در گستره تحت اشتغال اين جنگلها كمتر گياهي قادر به رقابت با آن است . صفا ت مشترک جنگل حرا : همگي در نواحي گرمسيري زندگي مي‌كنند. - داراي شاخ و برگ ضخيم هستند .- فرم ريشه آنها داراي حالت خاص خود مي‌باشد . - در مقابل شوري خاك و نوسانهاي درجه حرارت مقاوم هستند . اين گياه در اراضي مردابي با خاك شور در جزر و مد دريا ، منصب رودخانه ها مستقر بوده و در برخي نقاط به صورت جوامعي انبوه ديده مي شود . درخت حرا در خرداد ماه به شکوفه و گل مي نشيند و گل هاي زرد کوچک آن در زمينه سبز شاخ و برگ درخت بسيارزيباست . گل حرا عطر ملايم و شامه نوازي داردهواي گرم و نمناک اوايل تابستان ، سرشار از عطر سنگين گل حرا، چنان چتر سحرانگيزي بر سراسر فضاي جنگل و دريا مي گستراند که به راستي نفس گیر است. از مشخصات اين گياه آن است كه دانه آن قبل از پراكنده شدن، قسمتي از رشد خود را در داخل ميوه انجام مي دهد و زماني كه آن تخم گياه در آب دريا قرار گيرد، پوست آن باد كرده و شكاف باز مي كند و در نتيجه گياهچه در لجن مرداب شروع به رشد مي نمايد و اين سير طبيعي ادامه مي يابد.
در مشاهدات عيني، جا نوران دوزيستي به نام گل خورك مستمر در حال فعاليت و حركت بوده و با ايجاد خلل و فرج تهويه را در سطوح فوقا ني گل و لاي ميسر مي سازند و از خرچنگ هاي كوچك دريا يي تغذيه مي كنند.
در اثر فعل و انفعالات در لايه هاي گل و لاي، گازي ايجاد مي شود كه در اثر فشار يا قدم زدن بر روي آن بوي گاز به سهولت قا بل استشمام است. شدت برخورد امواج در محدوده جنگل هاي حرا ملايم بوده و عمل جزر و مد به آسا ني صورت مي پذيرد به صورتي كه در زمان «جزر»، ريشه هاي اين درخت به حالت ميخي شكل در آمده و به هنگام «مد» دريا در نواحي عميق تر آن تاج درخت در زير آب غوطه ور مي ماند. جزر و مد دريا عمل نمك شويي طبقات گل و لاي اطراف ريشه ها ي درخت را انجام مي دهد و از تجمع نمك در مجاورت ريشه هاي گياه جلوگيري مي كند. بدين لحاظ مناسب ترين محدوده قابل كشت در سواحل براي اين گياه را مي توان حد فاصل بين بالاترين خط مد و پايين ترين حد جذر انتخاب نمود.
اين گياه ازگونه هاي نادر و با ارزش نواحي خليج فارس و درياي عمان است كه سطوح قابل توجهي از اراضي ساحلي را در حدود ۲۰ الي ۲۵ هزار هكتار به صورت  توده هاي پراكنده تحت پوشش قرار داده است.
گياه حرا با ويژگي هاي خاص خودجنگل هاي انبوهي را در مناطق استوايي تشكيل داده و به دليل نادر بودن اين گونه، ٍ جنگل هاي حرا از جذابيت هاي فوق العاده گردشگري به شمار مي رود. دنیای حرا برای بازدید كنندگان خود سه اكوسیستم منحصر به فرد و شگفت انگیزی چون جنگل های بارانی، آبسنگ های مرجانی و جنگل های مانگرو را می تواند عرضه كند كه 

نه تنها از نظر فا یده مندی یا كاركردهای اكولوژیكی بی همتا است بلكه از نظر زیبا یی خیره كننده بوده و از نظر اهمیت برای تنوع زیستی، كانون های حیا تی تلقی می شوند.

محدوده جغرافیای جنگل حرا در ایران :

جنگل حرا در اطراف جزيرهٔ قشم‌، در نوارى به عرض ۵۰ تا ۵۰۰ متر کشيده شده و محدوده‌‌اى برابر با ۱۵۰ کيلومتر و مساحتى معادل ۸۲۳۶ هکتار را در بر گرفته است. اگر آب‌هاى نواحى باتلاقى و مسا حت نقاط خالى منظور نشود، مساحت واقعى اين جنگل در حدود ۶۰۱۲ هکتار مى‌باشد. وسيع‌ ترين قسمت جنگل‌هاى حرا در آب‌هاى بندر لافت و بندر پل در شمال غربى جزيرهٔ قشم، و در فاصلهٔ‌ ۱۴۰ کيلومترى غرب بندرعباس قرار دارد. تراكم درختان حرا در حوالی جزیره قشم، بخصوص بین لافت و بندر خمیر و گوران چشم انداز طبیعی بسیار زیبا و نا دری را پدید آورده است به گونه ای كه در مناطقی از این جنگل ها مناظر زیبا و بدیع به وجود آورده كه با هیچ نقطه ای از ایران قا بل مقایسه نیست. جنگل های حرا خلیج نای بند گسترده ترین نواحی پراکنش این اجتماعات در ختی کمیاب با وسعت 390 هکتار ، آخرین مجموعه انبوه و وسیع این در ختان ساحلی درجنوب غربی آسیا محسوب می شود. جنگل های حرا عسلویه بوشهر به عنوان ذخیره گاه بیوسفری ساحلی آب های جنوب کشور در پارک ملی دریا یی نای بند یکی از مناطق حساس ساحلی به شمار می آید که در اکوسیستم خود گیاهان شور پسند دریایی ، جانداران کف زی و پرندگان مها جر اقیانوسی را پناه داده است و به عنوان با نک ژنی سودمند برای نسل حاضر و آینده نقش ایفا می کند. وجود جنگل های حرا در کرانه خلیج منحصر بفرد نای بند عسلویه بوشهر ، این منطقه را به صورت بی نظیر ترین پارک ملی دریایی بین المللی معرفی کرده است.  به جنگل های حرا در ا منطقه قشم، 3 عنوان جهانی منطقه حفاظت شده بین المللی ، ذخیره گاه زیست کره و تالاب بین المللی نام داده اند ؛ چرا که 80 دررصد آبزیان خلیج فارس دوره تخم ریزی خود را در این منطقه می گذرانند. مناطق حراخیز ایران عبارتند از تیاب ،جاسک چاربهار و کناره های شمالی و غربی جزیره قشم.  در زمینهای اطراف خورتیاب از حدود 3 کیلومتری بندر تیاب میناب ، بوته های حرا به چشم میخورد. طول خورتیاب 7 مایل دریایی است. در 2 سمت خور جاسک و در چابهار نیز حراهایی به شکل پراکنده دیده می شود ؛ اما بهترین نوع حرا از نظر رشد ارتفاع و انبوهی در ناحیه قشم ،  میان سواحل قشم ،پل وخمیر است . 

اهمیت جنگل حــــــرا :

   1. چوب

سوخت : متأسفا نه مهمترين استفاده مانگروها به عنوان سوخت سلولزي مي‌باشد ، چرا كه در اراضي ساحلي تنها ما نگروها هستند كه شرايط سخت محيط را تحمل كرده و مستقر شده اند .

ارزش حرارتي چوب ما نگروها 4000 تا 4300 كيلو كالري در هر كيلو گرم برآورد گرديده است .

تغذ يه دام : در حوزه رويش جنگلهاي حرا در استان هرمزگان هرس سرشاخه ها جهت تعليف دام به خصوص شتر متداول مي‌باشد.

مصا لح ساختماني : از چوب اين درختان در مصالح ساختماني نيز استفاده مي‌شود چون با استحكام بوده و در برابر حمله موريا نه مقا وم مي‌باشد .

نقوش و نگار : چوب اين گياه خوش نقش است و خاصيت جلا پذ يري خوبي دارد  و براي ساخت ميز ، صند لي مبلي و پاركت استفاده مي‌شود .

پوست و برگ : از پوست و برگ بعضي از گونه‌هاي ما نگرو تا نن به دست مي‌آيد . تا نن ماده‌اي است كه در صنعت كاربرد دارد . برگ و سرشاخه هاي ما نگرو داراي مواد غذايي سرشار براي تغذ يه دام است .

 2. حفاظت از سواحل دريا

از ارزش هاي اين گونه گياهي اين است كه با كا شت آن در اراضي ساحلي و خورها مي ‌توان در برابر طغيان دريا نوعي حفا ظ طبيعي به وجود آورد . اين جنگلها ضمن كاهش خسارات ناشي از امواج و طوفا نهاي سخت موجب استقرار  خاك محيط اطراف نيز مي‌گردد.                                                                                    از ديگر ويژگيهاي درختان حرا شيرين کردن آب دريا و مصرف آن و ترشح نمک از طريق برگ ها است. نمک ترشح شده از گياه را به خوبي مي توان به صورت برآمدگي هايي در پشت برگ ها مشاهده کرد سرشاخه و برگ درختان حرا علاوه بر خوش خوراک بودن ، داراي ارزش غذايي معادل يونجه و جو براي حيوانات استاز اين درخت همچنين مي توان خمير کاغذ تهيه کرد. در بعضي از کشورها از چوب درخت حرا تسبيح و گردن بند درست مي کنندجنگل هاي حر اگرچه توده خالص و يک دستي هستند که هيچ گونه تنوع گياهي در آنها ديده نمي شود ولي از تنوع جانوري بسياري برخوردارند. اين تنوع مديون موقعيت گذرگاهي اين جنگل ها است. علاوه بر آن ، کفه هاي گلي و با تلاق ها نيز هر يک سهمي در اين تنوع دارندجنگل هاي حرا در يک محيط زيستي ديناميک واقع شده ا ند که سطح آب در آنها به شد ت نوسان دارد. در واقع اين جنگل ها تالاب ها يي هستند که پيوسته در برابر تغييرات جريان آب شور و شيرين قرار دارندموقعيت گذرگاهي اگرچه سبب مي شود که جنگل هاي حرا از غناي هر دو اکوسيستم آب شور و شيرين و خشکي و دريا بهره مند شوند ولي همين موقعيت نقطه آسيب پذير اين جنگل ها نيز به حساب مي آيد . زيرا از هر دو سو مي توانند مورد آسيب قرار گيرند. اين ويژگي سبب شده است که جنگل هاي  مانگرو نيز به عنوان زيستگاه حساس شناخته شوند.

دامداران سنتى جزيرهٔ قشم از برگ اين درخت براى تغذ يهٔ دام و چهارپا يان خود استفاده مى‌کنند. وسعت اين جنگل نسبت به گذشته يک روند کاهش را نشان مى‌دهد. براى حفظ تعادل اکوسيستم و به منظور جلوگيرى از انهدام اين جنگل‌هاى نادر جهان، ‌ در سال ۱۳۵۱ منطقهٔ‌ مزبور حفاظت شده اعلام شده است. در مناطق تحت پوشش حرا که در اصطلاح خور ناميده مى‌شود، ‌ عمق آب از ۳ متر تجاوز نمى‌کند و جنس خاک نيز بسيار شور است و بافت سنگين و قليايى دارد. املاح موجود در خاک نيز عمد تاً از کلريد سديم و کلرورهاى سديم و منيزيم تشکيل شده‌اند. با توجه به کيفيت و جنس خاک تصور مى‌رود که درختان مزبور فقط در چنين شرايطى مى‌توانند رشد و نمو کنند.

خصوصيات آب در جنگلهاي حرا:

آب در اين اكوسيستمها بالا ترين كيفيت از نظر مواد غذايي و همچنين خواص فيزيكوشيميايي است كه جزر و مد نقش مهمي در اين زمينه ايفا مي كند . جزر ومد باعث جا بجاي و انتقا ل آب از دريا به اين اكوسيستم و بالعكس مي شود كه باعث تعد يل شوري شده در منا طقي كه در صد تبخير بالا است از رسيدن شوري به سطح مد اور جلوگيري مي كند . از طرفي چون جنگلهاي حرا شور پسند هستند مقدار زيادي نمك را از آب دريا گرفته و در خود ذخيره مي كند كه اين امر باعث كاهش شوري مي شود . جزر و مد همچنين در تعد يل دما نيز موثر است بد ين نحو كه با حركا ت مستمر خود باعث جابجايي آب بستر و سطح آب مي شود كه در مجموع آب و احيا ناً مواد سمي حاصل از تجزيه آبزيان به سطح آب منتقل مي گردد و از اين طريق دما نيز كاهش مي يابد . ريشه درختان حرا ، خود به عنوان يك صافي عمل كرده و املاح مضر را در آب جذ ب و به واسطه داشتن نمك فراوان در خود آنها را به شكل غير سمي در مي آورد كه از اين طريق كمك شا يا ني به زندگي آبزيان موجود در اين اكوسيستمها مي كند . بطور كلي مي توان گفت ، آب موجود در اين اكوسيستمها سرشار از مواد غذايي و از نظر فيزيكي وشيميايي در بالاترين كيفيت ممكن بوده و اين سبب گرديده تا آبزيان براي تخم ريزي و رشد نوزادان خود كه حساسترين مرحله رشد محسوب مي گردد اين اكوسيستمها را برگزيده و براي بقاي نسل خود به اينجا پناه ببرند .

ادامه نوشته

چگونگی انهدام زیست بوم توسط انسان

خلاق زیست­محیطی دانشی است که به بایدها و نباید­های اعمال انسانی در مواجهه با محیط زیست می‌پردازد. قدمت این رشته در دنیا به چند دهه پیش باز می‌گردد زمانی که بحران‌های زیست­محیطی گریبان­گیر کشورهای توسعه یافته گردید و نشانه­های بحران ناشی از توسعه روز افزون صنعتی، آشکار گشت. شاید عده­ای تصور کنند تنها با استفاده از راه­حل‌های تکنولوژیکی و صنعتی و از رهگذر علوم تجربی می‌توان بر این مشکلات فائق آمد. اما تجربه نشان می­دهد که گویا علم مدرن نه تنها توان حل این چالش‌ها را به تنهایی ندارد که خود یکی از متهمین ردیف اول در ایجاد این چالش‌هاست.

دنیا تا حد خوبی دریافته است که برای درمان این بحران‌ها و صیانت از طبیعت، بایستی انسان زیاده‌خواه و سرکش معاصر را مهار کرد. به همین منظور فعالان محیط زیست ضرورت حضور جدی فلسفه و الهیات را دریافتند و پای فلاسفه را به وسط معرکه کشیدند. امروزه، پیوند مبارک اخلاق و محیط زیست تا اندازه­ای به بار نشسته است. اخلاق زیست­محیطی با وجود سن کم تا حدی توانسته جای خود را در عرصه اندیشه باز کند و راه حل‌هایی را برای مواجهه با مسائل ارائه نماید.

کشور ما نیز که در مسیر توسعه و پیشرفت گام برمی دارد، در معرض آفت‌های جدی ناشی از آن قرار دارد. چه بسا در آینده­ای نزدیک بحران‌های زیست­محیطی ناشی از فرآیند صنعتی شدن سخت گریبان ما را بگیرد و عرصه را بر ما تنگ­تر کند. بحران‌هایی که نشانه‌هایش از هم اکنون قابل مشاهده است. خطر خشک شدن دریاچه ارومیه، زاینده­رود و کارون نمونه­ای از چالش‌های محیط زیست ماست که زنگ خطر را به صدا در آورده‌اند. آلودگی‌های نفتی و میکروبی که دریای خزر را تهدید می‌کنند ممکن است تبعات جبران ناپذیری بر جای بگذارند. این موارد و موارد دیگر نشان می‌دهد که پرداختن به مقوله محیط زیست با رویکردی اخلاقی در کشور ضروری است.

پیشینه اخلاق زیست­محیطی و آراء مختلف اندیشمندان در این حوزه می‌تواند کمک شایانی به ما برساند. آشنا شدن با این مباحث و درگیر کردن اذهان متفکران داخلی برای پرداختن به آن می‌تواند نوید بخش تکوین و تدوین اخلاقی منسجم و نوین با لحاظ کردن مؤلفه های بومی و اسلامی باشد. مکتب حیات بخش اسلام از ظرفیت‌های بالقوه و بالفعل بسیاری برای حل چالش‌های زیست­محیطی برخوردار است. خوشبختانه تلاش‌های درخور تحسین و قابل توجهی در این زمینه انجام گردیده است. اما این فعالیت‌ها هنوز در طلیعه راه قرار دارند.

در هر حال اخلاق زیست­محیطی و مباحث مربوط به آن در ابتدای راه قرار دارد و شرایط زیست­محیطی امروز جهان ایجاب می­کند که این بحث­ها را به طور جدی پی­گیری کنیم. باید توجه کرد که کار در این حوزه دو جبهه را در بر می­گیرد. جبهه نخست سامان­دهی و ارتقای بحث­های نظری است که معطوف به اخلاق و زمینه­های وابسته به آن است. جبهه دوم آگاهانیدن مردم و مسئولان و ترویج جدی این مباحث است. جبهه دوم باید منجر به ضمانت­های اجرایی قوی شود تا امید داشته باشیم که روزی مشکلات زیست­محیطی که به دست خود بشر حادث شده رفع شود. ضعف در یکی از این دو جبهه به کل جریان اخلاق زیست­محیطی ضربه خواهد زد.

با توجه به اینکه محیط زیست ما عمدتاً توسط فعالیت­های تکنولوژیکی و صنعتی تحت تأثیر قرار گرفته است. لذا در جبهه دوم، باید بخصوص روی سیاست­گذاری تکنولوژی و صنعت تمرکز ایجاد شود. سیاست­گذاران تکنولوژی و صنعت باید در فعالیت­های خود ملاحظات اخلاق زیست­محیطی را جدی بگیرند. مباحث اخلاق زیست­محیطی گاهی چنان عمیق جلوه می­کنند که به نظر می­رسد جدی گرفتن و بنیان قرار دادن مباحث اخلاقی در رشد جوامع ممکن است تمدن متفاوتی را بنا نهد. در جامعه ما که گاه سخن از احیای تمدن اسلامی شنیده می­شود، بی­تردید اخلاق زیست­محیطی باید یکی از مباحث پایه­ای تلقی شود.

ما در این مقاله تلاش نمودیم تاریخچه­ای را از اخلاق زیست­محیطی به مخاطب ارائه دهیم و ذهن خوانندگان را با رئوس مباحث این رشته آشنا نماییم. گرچه مقالات متعددی از فلاسفه غربی در این زمینه ترجمه گردیده است، اما همچنان خلأ حضور تاریخچه­ای که بتوانند سیر تحولات را در یک بستر زمانی به تصویر بکشد، احساس می‌شود.

در ابتدای مقاله زمینه­های ظهور اخلاق زیست­محیطی را به اجمال بیان می‌نماییم. سپس به اخلاق زمین می‌پردازیم و اندیشمندانی را که به دفاع از آن پرداخته‌اند معرفی خواهیم کرد. در ادامه جنبش بوم­شناسی ژرفانگر و آراء آرن نائس از نظر خوانندگان خواهد گذشت. حقوق حیوانات مقصد بعدی ما خواهد بود. سرانجام با اکوفمینیسم و بوم­شناسی اجتماعی هر چند به اجمال آشنا خواهیم گشت. مباحثی همچون رابطه اقتصاد و محیط زیست و مکاتبی مانند حفاظت و صیانت از منابع را به دلیل محدودیت حجم نوشتار به فرصت دیگری موکول نمودیم.

زیست بوم های اصلی دنیا

زیست‌بوم به مناطق زندگی تمام گیاهان، حیوانات و سایر موجودات با شرایط طبیعی محیط در یک منطقه ویژه گفته می شود. یک زیست‌بوم با انواع حیات جانوری مشخص با توجه به موقعیت، شرایط آب وهوائی، عرض جغرافیائی و ارتفاع تعیین می‌شود.

یک زیست‌بوم از اکوسیستم‌های زیادی با جمعیت اندکی از گیاهان و جانوران به همراه شرایط محیط زندگی‌شان (قسمت‌های طبیعی موثر در آنها) ساخته شده‌است. در حالی که مرزهای یک زیست بوم بوسیله آب وهوا تعیین شده مرزهای جمعیتی یک اکوسیستم با ویژگی‌های طبیعی مانند: رشته کوهها یا دیواره بالائی رودخانه‌ها از همدیگر جدا هستند. یک اکوسیستم با زیست بوم ویژه به داشتن اشکال رشد همانند گیاهان و حیوانات با عادت غذایی مشابه گرایش دارد.

محتویات

پوشش های جنگلی ایران

جنگل‌های ایران

جنگل‌های شمال ایران

جنگل‌های شمال ایران، منطقه گیلان

بیشتر جنگل‌های ایران، در نواحی شمالی این کشور و جنوب دریای خزر جای دارند. این مناطق جنگلی دارای آب و هوای معتدل شرجی می‌باشند و از شرق استان اردبیل تا استان خراسان شمالی کشیده شده‌اند و در این امتداد، سه استان گیلان، مازندران و گلستان را دربر می‌گیرند. رشته کوه البرز که بلندترین رشته کوه خاورمیانه است، همچون دیواری در مقابل رطوبت ناشی از دریای خزر ایستاده ایستاده و مانع نفوذ آنها به نواحی مرکزی ایران می‌شود؛ بنابراین این ابرها مجبور به بارش در نواحی شمالی می‌شوند و نواحی مرکزی خشک و بیابانی می‌شوند.

جنگل‌های ایران بر روی هم ۳٬۴۰۰٬۰۰۰ یا سه میلیون و چهار صد هزار هکتار جنگل در دامنه‌های شمالی کوه‌های البرز و استان‌های ساحلی دریای خزر وجود دارد. مساحت جنگل‌های دیگر که پراکنده درسایر نقاط کشور می‌باشند تا سه میلیون هکتار است. از این جنگلها تنها ۱، ۳ میلیون هکتار برای بهره برداری صنعتی قابل استفاده‌است، بقیه جنگل‌ها به سبب کمبود در نگاهداری درست و یا آسیب‌های طبیعی مورد بهره برداری نیستند. براساس اسناد و مدارک موجود، ایران از زمان باستان تا آغاز قرن هیجدهم دارای جنگل‌های بسیار و گوناگون بود. پهنه جنگل‌های موجود در ایران با مرزهای کنونی در زمان هخامنشیان به بیش از ۱۶ میلیون هکتار می‌رسید. از بین بردن جنگل‌های ایران از زمان حمله مغول آغاز گشت و به ویژه در سه قرن گذشته به بالاترین مرتبه خود رسید. در زمان قاجار بین سالهای ۱۲۸۱ و ۱۲۹۱ نزذیک به ۱۳۰ هزار تن ذغال چوب از بریدن درختان جنگلی ایران تولید شد و به خارج از کشور صادر شد.^[۱]

ملی کردن جنگل‌ها و مراتع

بدین سبب ملی کردن جنگل‌ها و مراتع و ملی کردن آب‌های کشور سرمایه‌های طبیعی و ثروت ایران در برنامه دولت قرار گرفت.^[۲]

در ۶ بهمن ۱۳۴۱ در چهار چوب منشور انقلاب سفید جنگل‌های ایران ملی اعلام شد. بر اساس اصل دوم انقلاب شاه و مردم جنگل‌های ایران که آن‌ها را معادن طلای سبز لقب داده‌اند و مراتع کشور ملی شد و با این نزدیک یه ۱۲۰ میلیون هکتار جنگل‌های و مراتع کشور برای بهره برداری ملی در اختیار دولت قرار گرفت. در پهنه‌ای (مساحتی) نزدیک یه ۲۸، ۰۰۰ هکتار جنگل‌های مصنوعی ایجاد شد. بیش از ۵، ۰۰۰ هکتار فضای سبز دور شهرهای بزرگ ویا پارک‌های جنگلی بیشماری در منطقه‌های گوناگون کشور به وجود آمد. برنامه‌های گسترده‌ای در باره زنده کردن دوباره منابع جنگلی و حفاظت خاک و مهار کردن شن‌های روان و جلوگیری از پرشدن مخزن‌های سدها، جلوگیری از پیشرفت کویر و واپس راندن آن از راه نهال کاری کویری در ایران پیاده شد.

پهنه چراگاه‌های ایران در سال ۱۳۴۰ به هجده میلیون هکتار می‌رسید. که هشت میلیون آن مرتع‌های عادی و ده میلیون آن بیشه زارهایی که با کم و بیش با درخت بودند. این چراگاه‌ها تنها برای چرای نیمی از دام‌های کشور بسنده می‌کرد و نه بیشتر. در جهار چوب اصل دوم یعنی ملی کردن جنگل‌ها و مراتع برنامه‌های همانندی برای چراگاه‌ها و مراتع کشور و به کارگرفتن شیوه‌های نوین مرتع داری از راه بررسی و آگاهی و شناخت منابع گیاهی، پژوهش‌های اقلیمی، گردآوری نمونه‌های نباتی و بررسی نیروی نهفته در مرتع‌ها برنامه ریزی و اجرا شد. در چهارچوب این اصل انقلاب سفید تا سال ۱۳۵۷ بیش از چهار هزار نفر نیروی محافظ منابع طبیعی و جنگل‌ها و مراتع بودند.

بر اساس آمار تا پایان ۱۳۵۵ خورشیدی پروژه‌های جنگل داری ۶۱۵ هزار هکتار از ۳۰۰ هزار هکتار جنگل‌های قابل بهره برداری شمال کشور را شامل شده‌است. نزدیک ۳۹ هزار هکتار در ایران جنگل کاری شده و در زمینه ایستا کردن شن‌های روان مساحتی بیش از ۸۰۰ هزار هکتار نهال کاری شده‌است. پروژه ایستا کردن شن‌های روان برای نخستین بار در حارث آباد سبزوار در سال ۱۳۴۴ خورشیدی اجرا شد و پس از نه سال سرزمین پهناوری در کناره کویر به جنگلی سر سبز و زیبا از درختان تنومند تاغ برگردانیده شد.^[۳]

علل نابودی جنگل های امازون

از بین رفتن جنگل های آمازون، ریه های زمین و تشدید گرمایش جهانی

تخریب آمازون کم کم ما را به درون یک چرخه خطرناک خواهد برد.
تخریب آمازون منبع اصلی گازهای گلخانه ای این منطقه است و به گرمایش جهانی در برزیل کمک می کند.

گرمایش جهانی، جنگل را به محیط زیستی خشک تر تبدیل می کند، که آنوقت نسبت به آتش و تخریب آسیب پذیرتر است، بنابراین کم کم این تخریب تشدید و تسریع می شود.

موقعیت جنگل آمازون

 جنگل آمازون که به سرعت در حال نابودی است و به "ریه های زمین" شهرت دارد جواهر طبیعت است و برای حفظ توازن آب و هوای جهان، حیاتی می باشد.

منطقه آمازون که مساحتی برابر با ۷٫۵ میلیون متر مربع دارد شامل بزرگترین جنگل بارانی و حوزه ی رودخانه دنیا می باشد. این منطقه وسیع پائین خط استوا و در ۸ کشور از جمله، برزیل، پرو، اکوادور، کلمبیا، ونزوئلا، گینه، سورینام و  بولیوی و همچنین گینه فرانسه، یک قلمرو خارج از فرانسه، گسترده شده است.

بزرگترین بخش این جنگل بارانی، یعنی %۶۰ از آن در برزیل قرار داشته و نیمی از کشور پوشیده از جنگل است و پس از آن %۱۳ در پرو قرار دارد.

نام منطقه "آمازون" یا "آمازونیا" از نام رودخانه آمازون گرفته شده که طولانی ترین رود جهان است و طول آن ۷ هزار کیلومتر می باشد. سرچشمه رودخانه در ارتفاع ۵ هزار متری در رشته کوهای آند پرو است و از آنجا به طرف شرق رفته و نهایتاً به اقیانوس اطلس می ریزد.

نقش جنگل های آمازون در تنظیم آب و هوای کره ی زمین

جنگل های مرطوب پهن برگ آمازون با زندگی گیاهی شان نقشی اساسی در حفظ اکوسفر سیاره مان بازی می کنند و هر ساله بیش از %۲۰ از اکسیژن موجود در دنیا را تولید نموده و ۱٫۵ میلیارد تن دی اکسید کربن را از اتمسفر جذب می کنند.

این ها بالاترین منابع جذب دی اکسید کربن هستند و تنظیم کنندۀ حرارت، میزان بارندگی، باد و خصوصیات آب و هوایی مناطق آب و هوایی هستند و اگر آمازون نابود شود، ما دیگر ریه نداریم، ما دیگر کبد نداریم، ما دیگر قلب نخواهیم داشت. ما % ۲۰ از آب شیرین قابل دسترس در سطح این سیاره را در آمازون داریم.

عوامل ایجاد جنگل زدایی

از سال ۱۹۷۰ برزیل تقریباً ۶۰۰ هزار کیلومتر مربع از جنگل ها را از دست داده که مساحتی بزرگتر از مجموع اسپانیا و پرتغال است و در ۱۰ سال گذشته، سالانه میانگین ۲٫۸ میلیون هکتار یا % ۰٫۴۸ از آن از بین می رود.

دلیل اصلی این جنگل زدایی پاکسازی زمین ها برای پرورش دام و کشت علوفه برای دام هاست. دانشمندان اخطار نموده اند که اگر تخریب جنگلهای بارانی در اینجا و در سراسر کره زمین با همین روند ادامه پیدا کند، نهایتا همه جنگل ها تا آخر قرن ناپدید خواهند شد. گرمایش جهانی، آتش سوزی های ایجاد شده توسط انسان و جنگل زدایی را افزایش می دهد؛ این سه با هم می تواند منجر به گسترش زیاد دشت های گرمسیری یا بیابان در آمازون شود. شاید از یک سوم تا % ۵۰ از منطقه جنگلی بتواند نوعی دشت بی درخت یا چمن زار شود.

نقش و فواعد جنگ

خواصّ یک جامعه به بزرگان و افراد صاحب­نفوذ و دارای اعتباری گفته می­شود که قابلیت تأثیر در توده‌ی مردم را دارند. تاریخ هر جامعه­ای شاهد وجود افرادی با ویژگی­های یادشده است که تأثیرات فراوانی بر آن جامعه نهاده­اند. این نوشتار بر آن است تا نقش خواصّ در حکومت علوی را بررسی کند. عمار یاسر، قیس بن سعد، امّ سلمه و ... از جمله خواصّی هستند که تأثیر آنها بر توده‌ی مردم قابل انکار نیست. بر اساس مهم­ترین یافته­های این تحقیق، خواصّ مثبت جامعه‌ی دوران امیرالمومنین7 با پایداری در راه حق و اطاعت پذیری از امام خود موجب خنثی سازی فتنه­های آن دوران شده و در هدایت توده‌ی مردم به سوی حق و حقیقت نقش به­سزایی ایفا کردند.

تاریخ به هم پیوستن حادثه‌هاست. حوادثی که شاید برخی از آنها در بستر زمان تکرار شوند. مطالعه‌ی سیر جوامع انسانی به ما نشان می‌دهد که همواره در شرایط مشابه، پدیده‌های مشابه رخ می‌دهد.

عبرت آموزی از گذشته یکی از مؤلفه‌های تعقل و آینده‌نگری است. آنچه در تحلیل یک جریان تاریخی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، پرداختن به علل حادثه و هم چنین پیامدهای آن می‌باشد.

حوادث تاریخی به دو دسته‌ی کلی وقایع مطلوب و نامطلوب تقسیم می‌شود. همان گونه که بهترین راه برای پیشگیری از تکرار وقایع ناخوشایند، جلوگیری از تشکیل اسباب آن می‌باشد، برای تکرار وقایع مطلوب نیز فراهم نمودن زمینه برای ایجاد علل و اسباب آن‌ها ضروری است.

در جوامع انسانی که از دو گروه خواص و عوام تشکیل می‌شوند، خواص همواره سردمدار شکل‌گیری رخدادها بوده‌اند؛ رخدادهایی که جامعه را به سمت ترقی یا انحطاط می‌کشاند. یکی از مهم‌ترین مقاطع تاریخی اسلام، دوران حکومت امام علی (علیه السلام) می‌باشد که با وجود محدودیت زمانی آکنده از درگیری‌ها و فتنه‌سازی‌های دشمنان و دوستان جاهل و ساده لوح است.

به نظر می‌رسد با روی کار آمدن خلافت حضرت علی (علیه السلام)، نقش خواص و موضع­گیری آنان در هر دو جبهه حق و باطل بسیار بارز و تعیین کننده بوده است.

راه حل مبازه با بیابان زدایی

کنوانسیون سازمان ملل برای مبارزه با بیابان زایی

‌ماده واحده – به دولت جمهوری اسلامی ایران اجازه داده می‌شود به کنوانسیون سازمان ملل متحد برای بیابان‌زدایی در کشورهایی که به طور جدی‌ با خشکسالی و یا بابیابان‌زایی مواجه می‌باشند به ویژه در آفریقا مشتمل بر یک مقدمه و چهل ماده وچهار الحاقیه به شرح پیوست ملحق شده و اسناد‌ مربوط را تسلیم نماید.

تبصره – دولت جمهوری اسلامی ایران در صورتی مجاز به استفاده از روشهای موضوع بند (2) ماده (28) کنوانسیون در مورد حل اختلاف می‌باشد که‌ مراتب حسب مورد به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد.

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم

‌اعضای این کنوانسیون:

با تأیید بر اینکه انسانها در مناطق آسیب‌دیده یا در معرض تهدید، محور فعالیتهای بیابان‌زدایی و کاهش اثرات خشکسالی می‌باشند،

 با انعکاس نگرانی فوری جامعه بین‌المللی، از جمله کشورها و سازمانهای بین‌المللی درباره اثرات منفی بیابان‌زایی و خشکسالی،

 با آگاهی از اینکه مناطق خشک، نیمه‌خشک، نیمه مرطوب جمعاً بخش قابل توجهی از وسعت اراضی کره زمین را تشکیل داده و سکونتگاه و منبع‌معیشت بخش بزرگی از جمعیت خود می‌باشد،

با علم به اینکه بیابان‌زایی و خشکسالی مسایلی در مقیاس جهانی می‌باشند که تمام نواحی دنیا را تحت تأثیر قرار می‌دهند و اقدام مشترک جامعه‌بین‌المللی برای بیابان‌زدایی و یا کاهش اثرات خشکسالی ضروری می‌باشد،

با توجه به تمرکز بالای کشورهای در حال توسعه، بخصوص کشورهای کمتر توسعه یافته درمیان کشورهایی که خشکسالی جدی و یا بیابان‌زایی را ‌تجربه کرده‌اند و به ویژه آمار تأسف‌بار این پدیده‌ها در آفریقا،

 ‌همچنین با توجه به اینکه بیابان‌زایی ناشی از واکنش متقابل پیچیده عوامل فیزیکی، زیست‌شناسی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی می‌باشد،

با در نظر گرفتن اثر تجارت و جنبه‌های مرتبط روابط اقتصادی بین‌المللی بر روی توانایی کشورهای مبتلابه برای بیابان‌زدایی،

با این آگاهی که رشد اقتصادی پایدار، توسعه اجتماعی و فقرزدایی، اولویتهای کشورهای مبتلابه در حال توسعه، بخصوص در آفریقا بوده و برای رسیدن‌به اهداف به صورت پایدار ضروری می‌باشد،

 با این تفاهم که بیابان‌زایی و خشکسالی از طریق ارتباطات متقابل خود با مسایل مهم اجتماعی مانند فقر،‌ بهداشت و تغذیه ناکافی، عدم امنیت غذایی و مسایل ناشی از مهاجرت، جابجایی افراد و فعل و انفعالات جمعیتی روی
توسعه پایدار اثر می‌گذارد،

با قدردانی از اهمیت کوششها و تجارب گذشته کشورها و سازمانهای بین‌المللی در بیابان‌زدایی و کاهش اثرات خشکسالی، به خصوص در اجرای طرح‌عمل بیابان‌زدایی ملل متحد که در کنفرانس بیابان‌زدایی ملل متحد در سال 1977 برابر با سال 1356 هجری شمسی به تصویب رسید،

انسان چگونه باعث بیابان زدایی میشود

همه روزه در رسانه ها، اخباری در رابطه با بلایای طبیعی نظیر زلزله، سیل، گردباد، خشکسالی و غیره در گوشته ای از جهان به گوش میرسد تمامی این بلایا در نوع خود خسارات جانی و مالی جبران ناپذیری را موجب می شوند، که برآوردهای کاشناسی حکایت از میزان سرسان آور خسارت دارد. شکی نیست که بلایای طبیعی حد و مرز جغرافیایی نمی شناسد ودامنه آن فراتر از تقسیم بندی های سیاسی کشورهاست. در این میان اغلب کشورهای آسیایی در زمره مناطق بلاخیز جهان هستند، این قاره که بخش عمده ای از جمعیت جهان را در خود جای داده، با مشکلات عدیده ای از قبیل بیابان زایی، جنگل زدایی، فرسایش خاک و آلودگی محیط زیست، وقوع سیلابها و غیره رو به روست، در نتیجه این وقایع در 20 سال اخیر حدود 3 میلیون نفر در دنیا جان خود را از دست داده و بیش از 800 میلیون نفر آسیب جدی دیده اند، خشکسالی از جمله بلاهای طبیعی است که رخداد آن اثرات بسیار زیانباری بر اکوسیستم های مختلف وارد میسازد. بررسی علمی این بلای طبیعی یکی از نیازهای اساسی برنامه ریزی های کشاورزی و منابع آب در اقلیمهای خشک محسوب میشود، برای مقابله با بحران ناشی از خشکسالی (کمبود و فقدان آب و توسعه و گسترش مناطق بیابانی)، بایستی در برنامه ریزیهای مدیریت آب کشورهای مناطق خشک و نیمه خشک، استراتژی تعدیل استراتژی تعدیل و مقابله با خشکسالی از طریق افزایش منابع آب، کاهش و صرفه جویی درمصرف، ذخیره و استفاده مجدد از آب و اصلاح سیستم های آبیاری انجام گیرد تا هنگام خسشکسالی های دوره ای که وقوع آنها اجتناب ناپذیر می باشد، بتوان از توان مقابله و مانور بیشتری برخوردار بود. در این مقاله، ابتدا عوامل موثر در ایجاد تنوع اقلیمی بحث می شود و سپس به بررسی انواع و تعاریف خشکسالی و اثرات آن بر اکوسیستم مناطق خشک و نیمه خشک پرداخته و در انتها، رابطه بین خشکسالی و بیابان زایی بررسی می گردد.

درباره بیابان های لوت وکویر

بیابان و کویر لوت

یکی از ناشناخته ترین نقاط ایران که در قسمت جنوب شرقی ایران واقع است.  کلوتها یا شهر کلوخی لوت در این منطقه قرار دارد. شنزار شرقی لوت را  ریگ یلان یکی از بلندترین ریگزارهای جهان پوشانده است که به مگا دونز مشهور است.

ام انگلیسی :  lut desert     نام فارسی :  بیابان لوت، کویر لوت
بیابان لوت محدوده‌ای است بین استان‌های خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان و کرمان .بیابان لوت بین دو گسل نهبندان در شرق و نای بند در غرب قرار دارد. حد شمالی آن در حد مدار 32 درجه و حد جنوبی در حد مدار 28 درجه است .وسعت حوضه آبگیر دشت لوت، حدود 175 هزار کیلومتر مربع (یک دهم مساحت کشور) ،طول آن از شمال به جنوب حدود 900 کیلومتر و غرب به شرق حدود 300 کیلومتر است.

 

نحوه شکل گیری روستاها

سکونت گاههای انسانی ، تحت شرایط خاص محیطی و جغرافیايی و به اقتضای عوامل مؤثر در شکل گیری آنها، بوجود آمده اند . در آغاز تاریخ ، بطور کلی درکنار رودخانه ها و دریاچه های بزرگ و يا هر جا که آب و خاک مناسب وجود داشته ، مراكز سكونت انساني شكل گرفته است . اما در ایران ، پس از انتقال مراکز عمده سکونتی به قسمتهای مرکزی فلات ایران در طول هزاره اول پیش از میلاد ، مسئله تامین آب مورد نیاز آشامیدنی و نیز آبیاری به شکل تازه ای مطرح شد و در این میان ، استخراج آبهای پنهانی و زيرزميني ، اهمیت خاصی يافت .
ابداع فن احداث قنات و کاربرد شیوه های دیگر در زمینه تامین آب و آبرسانی به مراکز سکونتی و مزارع پیرامون آنها ، عامل اصلی دگرگون شدن شرایط سکونت در قسمتهای مرکزی فلات ایران بوده است .
بدین سال این منابع تازه ، موجب پیدایش سکونت گاههای جدید شد که بزرگی و کوچکی آنها ، به ظرفيت این منابع آبي بستگی داشت . و اگر به دلايلي این گونه تاسیسات آبیاری و آبرسانی ، از بين مي رفت ، مراكز سكونتي متروک مي ماند . درهمین ارتباط ، نحوه استقرار سکونت گاهها و چگونگي شکل گیری و پراکندگی خانه ها و مزارع ، تا حد قابل توجهی متاثر از چگونگی دستیابی به آب و فراواني منابع آن بوده است . این امر حتی در تقسیم قدرت سیاسی نیز تاثیر قابل ملاحظه اي داشته است .
ايران به لحاظ موقعیت خاص جغرافيايي خود ، داراي اهميت استراتژيكي ويژه اي است . وجود بزرگترين درياچه جهان در شمال ايران و دسترسي به آبهاي آزاد در جنوب آن و همچنين موقعيت آن به عنوان پل ارتباطي بين شرق و غرب جهان ، سرزمين ايران را همواره به میدانی برای حضور اقوام و فرهنگهاي گوناگون تبديل كرده است . به اين ترتيب ، عامل دیگري كه در شكل گيري سكونتگاه هاي روستايي ايران ، نقش موثر داشته ، حفظ امنیت و امکان دفاع دربرابر سایر اقوام به ویژه اقوام غیرکشاورز و عشایر کوچنده بوده است . استقرار غالب سکونتگاهها در فلات ایران به جز معدودی که درکنار روخانه ها واقع بوده اند ، تاحدود زیادی به امنیت اجتماعی - اقتصادی و حراست از تاسیسات آبیاری و زراعی بستگی داشته است .
باتوجه به ویژگیهای محیط طبیعی در ایران و تاثير آنها بر شيوه زندگي مردم در گذر زمان ، فضای روستايی ویژه ای در اين منطقه از جهان بوجود آمده است . اگرچه روستاهاي ايران ، درارتباط با فعالیتهای اقتصادی بویژه در بخش کشاورزی گاهي با رونق و افزايش محصول و گاه نيز با خشكسالي و ركود همراه بوده است ، اما درهرحال ، بخش كشاورزي در اقتصاد ايران ، نقش مهمي داشته است .
به طور کلی می توان شرایط و عوامل موثر در شکل گیری روستاها را در چند عامل خلاصه کرد . يكي از اين عوامل ، شرایط محیطی و جغرافیايی است . در اين زمينه مي توان عواملي نظير خاک ، آب ، اقلیم ، پوشش گیاهی و ... را نام برد . شیوه های معیشتی متنوع و متفاوت زیستی - اقتصادی به ویژه تقابل زندگي روستايی ( یکجانشینی ) با عشایری ( کوچ نشيني ) و مسائل فرهنگی و اجتماعی گروههای انسانی ، از ديگر دلايل موثر در شكل گيري روستاها بشمار مي رود . همچنين نوع خاص مالکیت و مصرف منابع آب و خاک و مسائل دفاعی و امنیتی ، عواملي هستند كه در شکل گیری روستاها نقش بسزايي دارند . علاوه بر موارد ذكر شده ، روابط خاص روستاها با شهرها و مکانیسم های خاص حاکم بر این روابط و سطح تکنولوژی و میزان برخورداری از پیشرفت های فنی و علمی نیز در نحوه پيدايش روستاها موثر هستند .
با توجه به عواملی که بیان كرديم ، در ایران ، معمولاً روستاها به اشکال مختلفی به وجود آمده اند که عبارتند از : روستاهای مجتمع یا متمرکز / روستاهای منفرد یا پراکنده / روستاهای ریسمانی یا خطی / و روستاهای موقت
در اکثر نواحي ایران که خطر هجوم قبابل دیگر وجود داشته و منابع آب نیز محدود بوده ، اغلب روستاها به صورت مجتمع بوجود آمده اند . در این روستاها ، معمولا خانه های مسکونی به صورت نامنظم و گرداگرد هم ساخته می شده اند .
روستاهای خطی بیشتر در حاشیه رودخانه ها و جاده ها هستند . نمونه اي از اين روستاها در ناحيه جنوبی دریای خزر وجود دارد . روستاهای پراکنده بیشتر در منطقه برنج خیز گیلان بوجود آمده اند که بدون شک وجود آب فراوان و امنیت ، در شکل گیری آنها موثر بوده است .
روستاهاي موقت ، اکثرا در نواحی مرتعی بوسیله کوچ نشینان و در مناطق کوهستانی توسط زمين داران و کشاورزان بوجود آمده است و معمولا به هنگام ییلاق يا قشلاق از آنها استفاده می شود . به همین جهت به آنها سکونتگاههای موقت گفته می شود . بافت روستاها در ایران معمولا قدیمی و دارای معابر تنگ و پرپیچ و خم است . اما در سالهای اخیر ، روستاها از این نظر دچار تحول محسوس شده اند که با برنامه ریزی های اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی براي عمران روستایی همراه بوده است .
زندگی روستایی در ایران ، با سابقه چند هزار ساله ، تنها در دهه های اخیر هم از لحاظ اقتصادی و هم از نظر بنیادهای اجتماعی ، دچار دگرگونیهایی شده است . این دگرگونیها را می توان در شکل سکونت گاهها و مساکن روستایی ، حقوق بهره برداری و مالکیت منابع آب و خاک ، شیوه های آبیاری و کشت ، ابزار تولید و همچنین نحوه بکار گیری نیروی انسانی و روابط فرهنگی و اقتصادی با جوامع شهری مشاهده نمود . باتوجه به آنکه حدود 40 درصد از جمعیت ایران ، ساکن روستاها هستند ، پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران ، تلاش های موثری درجهت عمران روستايی انجام شده است . در این مجموعه برنامه تلاش داریم ضمن معرفی خدمات عمرانی ارائه شده به روستاها طی سه دهه اخیر ، شما را با برخي روستاهای منحصر به فرد ایران که دارای جاذبه های طبیعی و گردشگری هستند ، آشنا كنيم .
در میان روستاهای مناطق مختلف ایران ، تعداد روستاهایی که حداقل از نظر تاریخی و طبیعی ، یک ويژگي شگفت انگیز دارند ، به بیش از پانصد مورد می رسد . در این مجموعه برنامه ، روستاهایی برگزیده شده اند که علاوه بر برخورداري از ويژگي هاي فرهنگی و طبیعی ، واجد ارزش های درخشان دیداری و گردشگری نیز هستند و می توانند به اهرم مهمی در توسعه روستایی تبدیل شوند .

منابع در امد روستاییان

کشاورزی

زنان روستايي
در كشور ما با توجه به خصوصيات و بافت جوامع روستايي و عشايري بخش وسيعي از توليدات كشاورزي و فرآوردههاي دامي برعهدهء زنان بوده و علاوه بر آن زن روستايي به عنوان زن خانه و ناظم امور اقتصاد خانواده در تصميمات و پذيرش ايدههاي نو كه منجر به بهبود وضعيت اقتصادي خانواده ميشود، تاثير و نفوذ داشته و سهيم است و به طور كلي دو سوم فعاليتهاي روزمره را به عهده دارد

.

فهوم فعالیت های غیرکشاورزی
فعالیت های غیرکشاورزی به فعالیت های اطلاق میگردد که بطور مستقیم از زراعت، باغداری و یا دامداری سرچشمه نمیگیرند؛ و درآمدهای حاصل از این قبیل فعالیتها را درآمدهای غیرکشاورزی مینامند.

صنایع دستی ایران

صنایع دستی: صنایع دستی نوعی کار است که در آن لوازم تزئینی و کاربردی تنها با استفاده از دست یا ابزار ساده ساخته میشود.معمولاً این کلمه به روشهای سنتی ساختن کالاها اطلاق میگردد. استادکاری مخصوص هر یک از این موارد مهمترین ملاک است. چنین چیزهایی اغلب از لحاظ فرهنگی و یا مذهبی فوق العاده هستند. لوازمی که بصورت تولید انبوه و یا با ماشین آلات مختلف ساخته میشوند جزء صنایع دستی نیستند. آنچه مقوله صنایع دستی را از هنر کاردستی متمایز میسازد , هدف از ساخته آنهاست. صنایع دستی لوازمی هستند که قرار است مورد استفاده قرار گرفته و کهنه، پوسیده و غیره شوند. مورد استفاده آنها بیش از یک تزیین ساده است. صنایع دستی اغلب کارهای فرهنگی و رسومی تری تلقی میشوند زیرا به عنوان بخشی از ملزومات زندگی روزمره مطرح هستند.

صنایع دستی ایران: ابریشمدوزی ، بافتنی ، بردریدوزی ، بلورسازی ، پارچهبافی ، پتوبافی ، پشتیدوزی ، پوستیندوزی ، تذهیب ، ترمهدوزی ، تکهدوزی ، توربافی ، جاجیمبافی ، چارقدوزی ، چرمسازی ، چشمهدوزی ، چنتهبافی ، چهلتکه ، چوغا ، چیدمان ، چیغبافی ، حاشیهدوزی، حصیربافی ، حکاکی ، خاتمکاری ، خامهدوزی ، خراطی ، خورجینبافی ، خیاطی ، داغ کردن چوب ، ریسندگی ، زیلوبافی ، سبدبافی ، سرامیک ، سرمهدوزی ، سفالکاری ، سکمهدوزی ، شمارهدوزی ، شیشهگری ، قلاببافی ، قلمکارسازی ، قیطاندوزی ، گبهبافی ، گلابتوندوزی ، گلدوزی ، گلیمبافی ، لحافدوزی ، مرصعسازی ، مرواربافی ، مسگری ، معرقکاری ، ملیلهدوزی ، منبتکاری ، منجوقدوزی ، میناکاری ، مینیاتور ، نقرهسازی ، نمدمالی و

مشخصات دوران های مختلف زمین شناسی

دید کلی

عمر زمین را بر دوران‌ها و بخش‌های مختلفی تقسیم می‌کنند که مبنای تقسیم‌بندی این دوران‌ها ظهور یا انقراض و یا سایر اتفاقات مهم دیگری نظیر کوهزایی و ... می‌باشد که هر دورانی با وقوع یکی از حالات ذکر شده شروع و یا خاتمه می‌یابد. برای تقسیم بندی تاریخ زمین از معیارهای مختلفی استفاده می‌کنند.

مثلا می‌توان تاریخ زمین را بطور کلی به دو بخش قبل از پیدایش حیات و بعد از آن تقسیم کرد. که در این تقسیم‌بندی بخش قبل از پیدایش حیات را از زندگی نهان و یا Cryptozoic می‌نامند که در آن حیات بوجود نیامده و یا لااقل نشانه‌ای از وجود حیات در آن وجود ندارد. قسمت بعد از پیدایش حیات را زندگی آشکار یا Phan erozoic می‌نامند که در آن نشانه‌های متعددی از وجود موجودات زنده مختلف در دست می‌باشد.


هر کدام از این بخش‌ها خود به بخش‌های کوچکتری تقسیم می‌شوند. که در زیر به آنها اشاره خواهد شد.

دوران پرکامبرین (Precambrian)

قسمت اعظم تاریخ زمین متعلق به این بخش می‌باشد. این بخش بیشتر شامل سنگهای دگرگونی در ابتدا و سنگ‌های رسوبی نظیر ماسه‌سنگ ، کنلگومرا ، شیست و کوارتزیت که بر روی سنگ‌های دگرگونی قرار گرفته است تشکیل شده است.

دوران اول (Paleozoic)

اسم این دوران از دو کلمه پالیوس به معنی قدیمی و زئون به معنی جانور گرفته شده است. جنس سنگ‌های این دوران بیشتر از نوع رسوبی بوده ولی سنگ‌های آذرین و دگرگونی نیز دیده می‌شود.

• دوران اول خود نیز به پنج دوره زیر تقسیم می‌شود.
  
  
  • دوره کامبرین (Cambrian) : از کلمه کامبریا ، نام لاتین یکی از شهرهای انگلستان گرفته شده است.
  • دوره اردویسین (ordovisian) : نام آن از قبیله اردوشیا که سابقا در ناحیه گال زندگانی می‌کردند، مشتق شده است.
  • دوره سیلورین (Silurian) : از قبیله‌ای به نام سیلور گرفته شده است.
  • دوره دونین (Devonian) : از کلمه Devon به معنی رسوبات دریایی گرفته شده است.
  • دوره کربونیفر (Carbonifer) : به معنی طبقات حاوی کربن است و از آنجا که اغلب ذغال‌های دنیا در این دوره تشکیل شده ، این نام به آن اطلاق گردیده است.
  • دوره پرمین (Permian) : از کلمه Permia که نام شاهنشانی منطقه بین ارال و ولگا در شوروی بوده ، گرفته شده است.
• مشخصات دوران اول
  جانوران این دوران بیشتر از بی‌مهرگان بوده و تنها مهره‌داران این دوران ماهی‌ها می‌باشند. البته در اواخر دوران تعداد کمی از دوزیستان و خزندگان نیز بوجود آمده‌اند. در ابتدای این دوران (کامبرین) خشکی بزرگی در نیمکره شمالی وجود داشته که چند بار به قطعات کوچکتر تقسیم شده و مجددا بهم پیوسته است. در دوره سیلورین سه خشکی کانادا ، سیبری و خشکی کوچک اسکاندیناوی در شمال و خشکی بزرگ گندوانا (Gondwana) در جنوب وجود داشته است.
  
  در دوره دونین دو خشکی بزرگ شمالی به هم متصل شده و خشکی واحدی به نام اطلس شمالی را تشکیل دادند. در بقیه دوران اول تقریبا وضع خشکی‌ها به همین ترتیب باقی مانده است. کوهزایی‌های کالدونین (Caledonian) در دوره سیلورین و هرسینین (Hercinian) در دوره کربونیفر بوقوع پیوسته است.

دوران دوم (Mesozoic)

نام این دوران از دو کلمه یونانی مزوس بمعنی وسط وزیون به معنی جانور مشتق شده است. دوران دوم دارای سه دوره به شرح زیر می‌باشد:

• دوره تریاس (Triassic) : از کلمه یونانی تریاس به معنی «سه‌تایی» گرفته شده است. زیرا رسوبات این دوره در آلمان از سه قسمت متمایز ، تشکیل شده است.
• دوره ژوراسیک (Jurossic) : از نام کوههای ژورا واقع در فرانسه گرفته شده است.
• دوره کرتاسه (Creataceous) : از کلمه Craie به معنی گل سفید گرفته شده است.

مشخصات این دوران :
جانوران و گیاهان این دوره تکامل بیشتری دارند و از انواع دوران اول عالی‌تر بوده‌اند. در دوران دوم نرم تنانی مانند آمونیت‌ها (Ammonite) ظهور کرده‌اند. همچنین خزندگان در این دوران زیاد و متنوع شدند که این دوران به نام خزندگان معروف شده است.

نخستین پرندگان در این دوران ظاهر شده است و نیز آثاری از پستانداران ابتدایی پیدا شده است. وضع خشکی‌ها و دریاها در اوایل دوران دوم تقریبا شبیه دوران اول بوده ولی از اواسط این دوران ، در اغلب نقاط علائم پیشروی دریا مشاهده می‌شود. بطوری که در ژوراسیک ، خشکی گندوانا به دو قسمت تقسیم گردیده است. اکثر ذغال‌های ایران و افغانستان در طی دوره ژوراسیک تشکیل گردیده است.

__دوران سوم (Cenozoic)

نام این دوران از کلمه kainos به معنای جدید گرفته شده است. در طول دوران سنوزوئیک ، پالئوژئوگرافی (جغرافیای دیرین) زمین به حالت فعلی خود نزدیک می‌شود. دوران سنوزوئیک به دو دوره ترشیری (Tertiary) و کواترنری (Guaatemary) تقسیم می‌شود. هرکدام از این دوره‌ها خود به تقسیمات ریزتری به نام دور تقسیم شده‌اند.

• تقسیمات ترشیری :از دو دوره تشکیل شده است که عبارتند از :
  
  
  • دوره پالئوژن (Paleogen) : که از کلمه Palaios به معنی قدیمی گرفته شده است.
  • دوره نئوژن (Neogen) : که به معنی جدید می‌باشد.
    
    
• مشخصات دوره ترشیری :
  در این دوره چین‌خوردگی مهم آلپ بوقوع پیوسته است که در اثر آن ، زمین به وضع کنونی خود نزدیک شد. در اثر این چین‌خوردگی ، کوههای رشوز و آند در آمریکا ، پیرنه ، آلپ ، کارپات و ارتفاعات یونان در اروپا و کوههای قفقاز، البرز ، زاگرس ، هند و کش ، هیمالایا و ... در آسیا بوجود آمد. با تشکیل تدریجی کوههای البرز و زاگرس ایران که تا آن زمان زیر آب بود بتدریج از آب خارج شد.
  
  
• دوره کواترنری :
  در این دوره اوضاع بیولوژیکی و جغرافیایی زمین کاملا شبیه به وضع امروزی خود گردیده است. طی این دوران ، پستانداران و پرندگان مخصوصی ظاهر و از بین رفته‌اند که از جمله آنها می‌توان فیل ماموت ، کرگدن پشم‌دار و نظایر آنها را نام برد. از جمله دیگر وقایع مهم این دوره ظهور انسان و تکامل آن است. دوره کواترنری شامل تقسیمات زیر می‌باشد :
  
  
  • دوره پلیستوسن (Pleistocene) : قسمت اعظم تاریخ این دوره را تشکیل داده و خود به چهار عصر نخستین یخبندان ، عصر بین یخبندان ، عصر دومین یخبندان و عصر بعد از یخبندان تقسیم می‌شوند.
  • دوره هولوسن (Holocene) : از کلمه Holos به معنی کامل گرفته شده و از آغاز بیش از 25000 سال نمی‌گذرد و عصر فعلی نیز دنباله آن به حساب می‌آید.
• مشخصات دوره کواترنری : از جمله مشخصات این دوره در ایران خشک شدن دریاچه‌های مرکزی و تشکیل نمک‌زارها و کویرهای ایران می‌باشد. همچنین آخرین فعالیت‌های آتشفشان‌های سهند ، دماوند و سبلان نیز در این دوره بوقوع پیوسته است.